Alp mintaqasi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Alp mintaqasi – tog‘lardagi tabiiy balandlik mintaqasi, asosan mo‘’tadil va subtropik kengliklarda, aksari tog‘-o‘tloq landshaft tipidan iborat. Subalp mintaqasidan yuqorida joylashgan tog‘larning balandroq qismida Alp mintaqasi nival mintaqasi bilan al-mashinadi. Alp mintaqasining balandlik holati geografik kenglik, namlik darajasi va yon bag‘irlarining ekspozitsiyasi bilan bog‘liq. Alp tog‘lari va G‘arbiy Kavkazda Alp mintaqasi 2000 m dan 3000 m gacha, Himolay tog‘larining janubiy yon bag‘irlarida 3600 m dan 5000 m gacha oralikdagi balandli-klarni egallagan. Mo‘’tadil va subtro-pik kengliklardagi tog‘larning seryog‘in yon bag‘irlarida aniq namoyon bo‘lgan; yuqoriroq kengliklarda tog‘-tundra mintaqasi, quyiroq kengliklarda esa baland tog‘-dasht va cho‘l mintaqasi; ekva-torial kengliklarda o‘tloqlar (paramos) mintaqasi bilan almashinadi. Relefning tog‘-muzlik shakllari keng tarqalgan. Iqlimi sovuq, qor qoplami qalin (6–10 oy saqlanadi), vegetatsiya davri qisqa, qattiq shamollar bo‘lib turadi, yanvarning o‘rtacha temperaturasi – 15°, iyulniki 14° chama-sida, yillik yog‘in miqdori 1000 mm va undan ko‘p; tez-tez qor ko‘chkilari bo‘lib turadi. Alp o‘simliklari (butazor va o‘tloqlar) keng tarqalgan. Xo‘jalikda asosan yozda yaylovlar sifatida foy-dalaniladi. Hayvonot dunyosi quyi mintaqalarga tez ko‘chib o‘ta oladigan turlar (alqor, serpa, yovvoyi echki va boshqalar) yoki qishki uykuga ketadigan kemiruvchilardan iborat.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil