Kontent qismiga oʻtish

Alovuddin masjidi

Vikipediya, erkin ensiklopediya
Masjid
Alovuddin masjidi
turkcha: Alâeddin Camii
Alovuddin masjidi
Mamlakat Turkiya
HududKonya (viloyat)
JoylashuviMarkaziy Anadolu mintaqasi
Koordinatalar37°52′24.75″N 32°29′33.25″E / 37.8735417°N 32.4925694°E / 37.8735417; 32.4925694
Meʼmoriy uslubSaljuqiylar meʼmorchiligi
Binokorlik sanasi1235-yil
Minoralar soni1
Minoralar soni1

Alovuddin masjidi (Turkish: Alâeddin Camii) – Turkiyaning Konya shahri markazidagi Alouddin tepasida joylashgan asosiy yodgorlik. Masjid hovlisida bir nechta sultonlarning maqbaralari joylashgan. XII asr oʻrtalaridan XIII asr oʻrtalarigacha bosqichma-bosqich qurilgan. Konya shahrida saqlanib qolgan eng yirik Saljuqiy masjidlaridan biri.

Masjid ham, u joylashgan tepalik ham Saljuqiylar sultoni Alouddin Qayqubod (Alaaddin Tepesi va Alaaddin Camii) nomi bilan atalgan.

Alouddin tepaligi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Alouddin tepaligi antik davrda Kavania va Kaoania tepaligi deb atalgan. Keyinchalik Aflotun masjidiga aylantirilgan Vizantiyaning Ayios Amphilochios cherkovi 1920-yillardan oldin Alouddin masjidi bilan bir joyda joylashgan edi[1]. Alouddin masjidi qadimgi nasroniylar bazilikasi oʻrnida qurilgan bino boʻlishi mumkin, bu taxmin XX asrda olib borilgan qazishma ishlari va masjid ichida qayta ishlatilgan qadimiy materiallar orqali tasdiqlangan[2][3][4][5]. Majmua bir paytlar shaharning qadimiy akropoli joylashgan sunʼiy shahar tepaligi yaqinida joylashgan[1].

Masjidning tashqi qismida uchraydigan koʻk koshin bezaklari va ablaq uslubi uning ichki qismida hamda mehrobda ham namoyon boʻladi.

Saljuqiylar sultoni Masud I 1155-yilda masjidning qurilish ishlarini boshlagan[6]. Biroq baʼzi dalillar qurilish 1120-yillarga toʻgʻri kelishini koʻrsatadi[7]. 1155-yilga oid yozuvlarda masjid minbari haqida soʻz ketgan boʻlib, uning Onadoʻlidagi saljuqiylar sanʼatining ilk namunasi ekanligi aytilgan[8]. Mehrobning rang-barang sopol ramkasi va ustki qismidagi gumbaz ham shu davrga tegishli boʻlishi mumkin[9].

  1. 1 2 Scott Redford, The Alâeddin Mosque in Konya Reconsidered, Artibus Asiae, Vol. 51, No. 1/2, 1991:54
  2. Scott Redford, The Alâeddin Mosque in Konya Reconsidered, Artibus Asiae, Vol. 51, No. 1/2, 1991:57
  3. Ousterhout, Robert G.. Eastern Medieval Architecture: The Building Traditions of Byzantium and Neighboring Lands (en). Oxford University Press, 2019 579-bet. ISBN 978-0-19-005840-1. 
  4. Beihammer, Alexander Daniel. Byzantium and the Emergence of Muslim-Turkish Anatolia, Ca. 1040-1130 (en). Taylor & Francis, 2017 280-bet. ISBN 978-1-351-98386-0. 
  5. Greenhalgh, Michael. Marble Past, Monumental Present: Building With Antiquities in the Mediaeval Mediterranean (en). Brill, 2009 473-bet. ISBN 978-90-04-17083-4. 
  6. Konya, The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture, Vol.2, (Oxford University Press, 2009), 391.
  7. Scott Redford, The Alâeddin Mosque in Konya Reconsidered, Artibus Asiae, Vol. 51, No. 1/2, 1991:57
  8. Scott Redford, The Alâeddin Mosque in Konya Reconsidered, Artibus Asiae, Vol. 51, No. 1/2, 1991:55
  9. Architecture, The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture, Vol.2, (Oxford University Press, 2009), 117.

* Redford, Scott (1991). "The Alâeddin Mosque in Konya Reconsidered". Artibus Asiae (Zürich: Artibus Asiae Publishers) 51 (1/2): 54–74. doi:10.2307/3249676. ISSN 0004-3648.