Al-Mubarrad
| Abu al-‘Abbos Muhammad ibn Yazid | |
|---|---|
| Tavalludi |
taxminan 826 (207-hijriy) |
| Vafoti |
898–899 (285-hijriy) Bagʻdod, Abbosiylar xalifaligi |
| Kasbi | Basra grammatikasi vakili |
| Boshqa nomlari | al-Mubarrad |
Al-Mubarrad (المبرد)[n 1] (al-Mobarrad)[2][3] yoki Abu al-‘Abbos Muhammad ibn Yazid (taxminan 826 – taxminan 898) basralik filolog, biograf va Kufa maktabiga raqib boʻlgan Basra maktabining yetakchi grammatiklaridan biri[4]. 860-yilda Samarrada Abbosiylar xalifasi al-Mutavakkil saroyiga chaqirilgan. Xalifa keyingi yili oʻldirilgach, u Bagʻdodga ketib, vafotigacha u yerda dars bergan.
Sermahsul ijodkor, ehtimol oʻz maktabining eng buyugi bo‘lgan; uning eng mashhur asari Al-Kamil (“Mukammal” yoki “Toʻliq”)dir[4][5].
Sibavayhning grammatika haqidagi asosiy risolasi — “al-Kitab”[6]. bo‘yicha yetakchi olimlardan biri sifatida u filologiyadan ma’ruzalar qilgan va tilshunoslik hamda Qur’on tafsiri (tafsir) bo‘yicha tanqidiy risolalar yozgan. Al-Mubarrad Shahrbanu yoki Shahr Banu (Yazdigard IIIning toʻngʻich qizi) Husayn ibn Alining xotini va Ali as-Sajjadning onasi bo‘lgani haqidagi rivoyat manbai, deyiladi.
Izohlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Bitti qoʻlyozmasidagi Al-Fihristda al-Mubarrid shakli berilgan, ammo tarjimalarning aksariyatida odatdagi al-Mubarrad yozilishi ishlatiladi. Al-Māzinī unga “Mubarrid” (ma’nosi “haqiqatni qaror toptirishda bosiq”) taxallusini bergan, biroq al-Kūfa olimlari uni Mubarrad (“sovuqqon”) shakliga oʻzgartirgan; grammatik aynan shu nom bilan tanilgan[1].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Yāqūt 1965, s. 137, Irshād, VI (7).
- ↑ Khallikān (Ibn) 1868, s. 31, III.
- ↑ Yāqūt 1965, s. 137, line 15, Irshād, VI (7).
- 1 2 Thatcher 1911, s. 954.
- ↑ Wright 1869.
- ↑ Khallikān (Ibn) 1868, s. 396, II.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Yāqūt, Shīhāb al-Dīn ibn ‘Abd Allāh al-Ḥamawī. Irshād al-Arīb alā Ma'rifat al-Adīb (Yaqut's Dictionary of Learned Men). Brill, 1927.
- Khallikān (Ibn), Aḥmad ibn Muḥammad. Ibn Khallikan's Biographical Dictionary (Wafayāt al-A'yān wa-Anbā Abnā' al-Zamān). W.H. Allen, 1868 — 31-bet.
Thatcher, Griffithes Wheeler (1911) "Mubarrad" in Chisholm, Hugh Encyclopædia Britannica 18 (11chi nashri) Cambridge University Press p. 954- Mubarrad, Muḥammad ibn Yazīd. Al-Kamil, 1869.
