Aholi soni boʻyicha Braziliya shaharlari roʻyxati

Braziliyada urbanizatsiya darajasi yuqori hisoblanib, aholining 87,8%[1] shahar va metropoliyalarda istiqomat qiladi. IBGE (Braziliya Geografiya va Statistika Instituti)[2] tomonidan uy xoʻjaliklarining shahar yoki qishloqda ekanligini aniqlashda qoʻllaniladigan mezonlar rivojlangan muhitga emas, balki siyosiy boʻlinishlarga asoslanadi deya hisoblagan.
Hozirgi kunda mamlakatda 5570 ta munitsipalitet mavjud[3].
Bunda ikki istisnoli holat mavjud boʻlib, ikki shtat poytaxtlari oʻz shtatlaridagi eng shaharlar hisoblanishmaydi: Misol uchun Santa-Katarinaning poytaxti Florianopolis oʻz shtatida Joinvil shahridan keyingi ikkinchi yirik shahar hisoblanadi, Vitoriya esa Espirito-Santodagi toʻrtinchi yirik shahar hisoblanadi, garchi u metropoliya hududida joylashgan boʻlsa ham bu shtatning eng yirik shahri hisoblanmaydi.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Portugaliya mustamlakasi boʻlishdandan oldin, Braziliyada hindular deb nomlanuvchi nomaʼlum miqdordagi mahalliy aholi yashagan. Hindular, boshqa barcha amerikalik aholisi kabi, ming yillar oldin Osiyo qitʼasidan kelgan odamlarning avlodlari hisoblanadi. 1500-yildan boshlab Portugallar ushbu qit'aga kela boshlashgan. Taxminlarga koʻra, 1500-1808-yillarda Braziliyaga 500 000 ga yaqin portugallar kelgan. Ular mamlakatni mustamlaka qilishgan va Braziliyaning etnik tarkibiga taʼsir qilgan. 16-asr oʻrtalaridan boshlab afrikaliklar Braziliyaga shakarqamish fermalarida, keyinroq esa oltin va olmos konlarida va kofe plantatsiyalarida ishlash uchun olib kelindi. Tarixiy maʼlumotlarga koʻra, 1550-1850-yillarda (qul savdosi bekor qilinganda) Braziliyaga toʻrt millionga yaqin afrikalik kelgan[4]. 19-asr oʻrtalarigacha Braziliya aholisining koʻp qismini qora tanlilar va mulatlar tashkil etgan.
Braziliyada, ayniqsa 1880-1930-yillarda yirik Yevropa immigratsiyasi sodir boʻldi. Italiyaliklar Braziliyadagi muhojirlar orasida birinchi ozchilik; undan keyin portugallar, ispanlar, nemislar va yaponlar[5].
Taxminan 100 yil davomida (1872-1975) Braziliya Yevropadan va dunyoning boshqa qismlaridan kamida 5,5 million muhojirni qabul qildi. Fozi hisobida aholi 34% italyan, 29% portugal, 14% ispan, 5% yapon, 4% nemis, 2% livan va suriyalik va 12% boshqalardan iborat.
Braziliyaning eng gavjum shaharlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]

















- IBGE aholini roʻyxatga olish markazi ma'lumotlariga koʻra 2010-yil 1-avgustdan boshlab 2021-yil 1-iyul holatiga koʻra holat. [6], [7]
- Shtat poytaxtlari qalin belgi bilan, eng yirik shaharlari esa kursiv bilan yozilgan.
| Shahar | Shtat | 2021
yilga koʻra |
2010
yilga koʻra |
oʻzgarish %
hisobida |
|---|---|---|---|---|
| São Paulo | São Paulo | 12,396,372 | 11,253,503 | +10.16% |
| Rio de Janeiro | Rio de Janeiro | 6,775,561 | 6,320,446 | +7.20% |
| Brasília | Distrito Federal | 3,094,325 | 2,570,160 | +20.39% |
| Salvador | Bahia | 2,900,319 | 2,675,656 | +8.40% |
| Fortaleza | Ceará | 2,703,391 | 2,452,185 | +10.24% |
| Belo Horizonte | Minas Gerais | 2,530,701 | 2,375,151 | +6.55% |
| Manaus | Amazonas | 2,255,903 | 1,802,014 | +25.19% |
| Curitiba | Paraná | 1,963,726 | 1,751,907 | +12.09% |
| Recife | Pernambuco | 1,661,017 | 1,537,704 | +8.02% |
| Goiânia | Goiás | 1,555,626 | 1,302,001 | +19.48% |
| Belém | Pará | 1,506,420 | 1,393,399 | +8.11% |
| Porto Alegre | Rio Grande do Sul | 1,492,530 | 1,409,351 | +5.90% |
| Guarulhos | São Paulo | 1,404,694 | 1,221,979 | +14.95% |
| Campinas | São Paulo | 1,223,237 | 1,080,113 | +13.25% |
| São Luís | Maranhão | 1,115,932 | 1,014,837 | +9.96% |
| São Gonçalo | Rio de Janeiro | 1,098,357 | 999,728 | +9.87% |
| Maceió | Alagoas | 1,031,597 | 932,748 | +10.60% |
| Duque de Caxias | Rio de Janeiro | 929,449 | 855,048 | +8.70% |
| Campo Grande | Mato Grosso do Sul | 916,001 | 786,797 | +16.42% |
| Natal | Rio Grande do Norte | 896,708 | 803,739 | +11.57% |
| Teresina | Piauí | 871,126 | 814,230 | +6.99% |
| São Bernardo do Campo | São Paulo | 849,874 | 765,463 | +11.03% |
| João Pessoa | Paraíba | 825,796 | 723,515 | +14.14% |
| Nova Iguaçu | Rio de Janeiro | 825,388 | 796,257 | +3.66% |
| São José dos Campos | São Paulo | 737,310 | 629,921 | +17.05% |
| Santo André | São Paulo | 723,889 | 676,407 | +7.02% |
| Ribeirão Preto | São Paulo | 720,116 | 604,682 | +19.09% |
| Jaboatão dos Guararapes | Pernambuco | 711,330 | 644,620 | +10.35% |
| Uberlândia | Minas Gerais | 706,597 | 604,013 | +16.98% |
| Osasco | São Paulo | 701,428 | 666,740 | +5.20% |
| Sorocaba | São Paulo | 695,328 | 586,625 | +18.53% |
| Contagem | Minas Gerais | 673,849 | 603,442 | +11.67% |
| Aracaju | Sergipe | 672,614 | 571,149 | +17.77% |
| Feira de Santana | Bahia | 624,107 | 556,642 | +12.12% |
| Cuiabá | Mato Grosso | 623,614 | 551,098 | +13.16% |
| Joinville | Santa Catarina | 604,708 | 515,288 | +17.35% |
| Aparecida de Goiânia | Goiás | 601,844 | 455,657 | +32.08% |
| Londrina | Paraná | 580,870 | 506,701 | +14.64% |
| Juiz de Fora | Minas Gerais | 577,532 | 516,247 | +11.87% |
| Porto Velho | Rondônia | 548,952 | 428,527 | +28.10% |
| Ananindeua | Pará | 540,410 | 471,980 | +14.50% |
| Serra | Espírito Santo | 536,765 | 409,267 | +31.15% |
| Caxias do Sul | Rio Grande do Sul | 523,716 | 435,564 | +20.24% |
| Macapá | Amapá | 522,357 | 398,204 | +31.18% |
| Niterói | Rio de Janeiro | 516,981 | 487,562 | +6.03% |
| Florianópolis | Santa Catarina | 516,524 | 421,240 | +22.62% |
| Belford Roxo | Rio de Janeiro | 515,239 | 469,332 | +9.78% |
| Campos dos Goytacazes | Rio de Janeiro | 514,643 | 463,731 | +10.98% |
| Vila Velha | Espírito Santo | 508,655 | 414,586 | +22.69% |
| Mauá | São Paulo | 481,725 | 417,064 | +15.50% |
| São João de Meriti | Rio de Janeiro | 473,385 | 458,673 | +3.21% |
| São José do Rio Preto | São Paulo | 469,173 | 408,258 | +14.92% |
| Mogi das Cruzes | São Paulo | 455,587 | 387,779 | +17.49% |
| Betim | Minas Gerais | 450,024 | 378,089 | +19.03% |
| Boa Vista | Roraima | 436,591 | 284,313 | +53.56% |
| Maringá | Paraná | 436,472 | 357,077 | +22.23% |
| Santos | São Paulo | 456,591 | 419,400 | +3.48% |
| Diadema | São Paulo | 430,550 | 386,089 | +11.26% |
| Jundiaí | São Paulo | 426,935 | 370,126 | +15.35% |
| Rio Branco | Acre | 419,452 | 336,038 | +24.82% |
| Montes Claros | Minas Gerais | 417,478 | 361,915 | +15.35% |
| Campina Grande | Paraíba | 413,830 | 385,213 | +7.43% |
| Piracicaba | São Paulo | 410,275 | 364,571 | +12.54% |
| Carapicuíba | São Paulo | 405,375 | 369,584 | +9.68% |
| Anápolis | Goiás | 396,526 | 334,613 | +18.50% |
| Olinda | Pernambuco | 401,734 | 377,779 | +4.22% |
| Cariacica | Espírito Santo | 386,495 | 348,738 | +10.83% |
| Bauru | São Paulo | 381,706 | 343,937 | +10.98% |
| Itaquaquecetuba | São Paulo | 379,082 | 321,770 | +17.81% |
| São Vicente | São Paulo | 370,839 | 332,445 | +11.55% |
| Vitória | Espírito Santo | 369,534 | 327,801 | +12.73% |
| Caruaru | Pernambuco | 397,031 | 314,912 | +17.28% |
| Caucaia | Ceará | 368,918 | 325,441 | +13.36% |
| Blumenau | Santa Catarina | 366,418 | 309,011 | +18.58% |
| Petrolina | Pernambuco | 359,372 | 293,962 | +22.25% |
| Ponta Grossa | Paraná | 358,838 | 311,611 | +15.16% |
| Franca | São Paulo | 358,539 | 318,640 | +12.52% |
| Canoas | Rio Grande do Sul | 349,728 | 323,827 | +8.00% |
| Pelotas | Rio Grande do Sul | 343,826 | 328,275 | +4.74% |
| Vitória da Conquista | Bahia | 343,643 | 306,866 | +11.98% |
| Ribeirão das Neves | Minas Gerais | 341,415 | 296,317 | +15.22% |
| Uberaba | Minas Gerais | 340,277 | 295,988 | +14.96% |
| Paulista | Pernambuco | 336,919 | 300,466 | +12.13% |
| Praia Grande | São Paulo | 336,454 | 262,051 | +28.39% |
| Cascavel | Paraná | 336,073 | 286,205 | +17.42% |
| São José dos Pinhais | Paraná | 334,620 | 264,210 | +26.65% |
| Guarujá | São Paulo | 324,977 | 290,752 | +11.77% |
| Taubaté | São Paulo | 320,820 | 278,686 | +15.12% |
| Palmas | Tocantins | 313,349 | 228,332 | +37.23% |
| Limeira | São Paulo | 310,783 | 276,022 | +12.59% |
| Camaçari | Bahia | 309,208 | 242,970 | +27.26% |
| Santarém | Pará | 308,339 | 294,580 | +4.67% |
| Petrópolis | Rio de Janeiro | 307,144 | 295,917 | +3.79% |
| Mossoró | Rio Grande do Norte | 303,792 | 259,815 | +16.93% |
| Suzano | São Paulo | 303,397 | 262,480 | +15.59% |
| Taboão da Serra | São Paulo | 297,528 | 244,528 | +21.67% |
| Várzea Grande | Mato Grosso | 290,383 | 252,596 | +14.96% |
| Sumaré | São Paulo | 289,875 | 241,311 | +20.13% |
| Marabá | Pará | 287,664 | 233,669 | +23.11% |
| Gravataí | Rio Grande do Sul | 285,564 | 255,660 | +11.70% |
| Santa Maria | Rio Grande do Sul | 285,159 | 261,031 | +9.24% |
| Governador Valadares | Minas Gerais | 282,164 | 263,689 | +7.01% |
| Barueri | São Paulo | 279,704 | 240,749 | +16.18% |
| Embu das Artes | São Paulo | 279,264 | 223,622 | +24.88% |
| Juazeiro do Norte | Ceará | 278,264 | 249,939 | +11.33% |
| Volta Redonda | Rio de Janeiro | 274,925 | 257,803 | +6.64% |
| Parnamirim | Rio Grande do Norte | 272,490 | 202,456 | +34.59% |
| Ipatinga | Minas Gerais | 267,333 | 239,468 | +11.64% |
| Macaé | Rio de Janeiro | 266,136 | 206,728 | +28.74% |
| Indaiatuba | São Paulo | 260,690 | 201,619 | +29.30% |
| Imperatriz | Maranhão | 259,980 | 247,505 | +5.04% |
| Foz do Iguaçu | Paraná | 257,971 | 256,088 | +0.74% |
| Cotia | São Paulo | 257,882 | 201,150 | +28.20% |
| Viamão | Rio Grande do Sul | 257,330 | 239,384 | +7.50% |
| São Carlos | São Paulo | 256,915 | 221,950 | +15.75% |
| São José | Santa Catarina | 253,705 | 209,804 | +20.92% |
| Colombo | Paraná | 249,277 | 212,967 | +17.05% |
| Magé | Rio de Janeiro | 247,741 | 227,322 | +8.98% |
| Novo Hamburgo | Rio Grande do Sul | 247,303 | 238,940 | +3.50% |
| Rio Verde | Goiás | 247,259 | 176,424 | +40.15% |
| Itaboraí | Rio de Janeiro | 244,416 | 218,008 | +12.11% |
| Americana | São Paulo | 244,370 | 210,638 | +16.01% |
| Itapevi | São Paulo | 244,131 | 200,769 | +21.60% |
| Sete Lagoas | Minas Gerais | 243,950 | 214,152 | +13.91% |
| Divinópolis | Minas Gerais | 242,505 | 213,016 | +13.84% |
| Marília | São Paulo | 242,249 | 216,745 | +11.77% |
| Araraquara | São Paulo | 240,542 | 208,662 | +15.28% |
| São Leopoldo | Rio Grande do Sul | 240,378 | 214,087 | +12.28% |
| Rondonópolis | Mato Grosso | 239,613 | 195,476 | +22.58% |
| Hortolândia | São Paulo | 237,570 | 192,692 | +23.29% |
| Jacareí | São Paulo | 237,119 | 211,214 | +12.26% |
| Arapiraca | Alagoas | 234,309 | 214,006 | +9.49% |
| Cabo Frio | Rio de Janeiro | 234,077 | 186,227 | +25.69% |
| Presidente Prudente | São Paulo | 231,953 | 207,610 | +11.73% |
| Maracanaú | Ceará | 230,986 | 209,057 | +10.49% |
| Dourados | Mato Grosso do Sul | 227,990 | 196,035 | +16.30% |
| Chapecó | Santa Catarina | 227,587 | 183,530 | +24.01% |
| Itajaí | Santa Catarina | 226,617 | 183,373 | +23.58% |
| Águas Lindas de Goiás | Goiás | 222,850 | 159,378 | +39.82% |
| Santa Luzia | Minas Gerais | 221,705 | 202,942 | +9.25% |
| Juazeiro | Bahia | 219,544 | 197,965 | +10.90% |
| Criciúma | Santa Catarina | 219,393 | 192,308 | +14.08% |
| Parauapebas | Pará | 218,787 | 153,908 | +42.15% |
| Luziânia | Goiás | 214,645 | 174,531 | +22.98% |
| Itabuna | Bahia | 214,123 | 204,667 | +4.62% |
| Rio Grande | Rio Grande do Sul | 212,881 | 197,228 | +7.94% |
| Sobral | Ceará | 212,437 | 188,233 | +12.86% |
| Alvorada | Rio Grande do Sul | 212,352 | 195,673 | +8.52% |
| Cachoeiro de Itapemirim | Espírito Santo | 212,172 | 189,889 | +11.73% |
| Cabo de Santo Agostinho | Pernambuco | 210,796 | 185,025 | +13.93% |
| Angra dos Reis | Rio de Janeiro | 210,171 | 169,511 | +23.99% |
| Rio Claro | São Paulo | 209,548 | 186,253 | +12.51% |
| Passo Fundo | Rio Grande do Sul | 206,103 | 184,826 | +11.51% |
| Castanhal | Pará | 205,667 | 173,149 | +18.78% |
| Lauro de Freitas | Bahia | 204,669 | 163,449 | +25.22% |
| Araçatuba | São Paulo | 199,210 | 181,579 | +9.71% |
| Ferraz de Vasconcelos | São Paulo | 198,661 | 168,306 | +18.04% |
| Santa Bárbara d'Oeste | São Paulo | 195,278 | 180,009 | +8.48% |
| Nova Friburgo | Rio de Janeiro | 191,664 | 182,082 | +5.26% |
| Nossa Senhora do Socorro | Sergipe | 187,733 | 160,827 | +16.73% |
| Araguaína | Tocantins | 186,245 | 150,484 | +23.76% |
| Teresópolis | Rio de Janeiro | 185,820 | 163,746 | +13.48% |
| Barra Mansa | Rio de Janeiro | 185,237 | 177,813 | +4.18% |
| Jaraguá do Sul | Santa Catarina | 184,579 | 143,123 | +28.97% |
| Ibirité | Minas Gerais | 184,030 | 158,954 | +15.78% |
| Guarapuava | Paraná | 183,755 | 167,328 | +9.82% |
| São José de Ribamar | Maranhão | 180,345 | 163,045 | +10.61% |
| Linhares | Espírito Santo | 179,755 | 141,306 | +27.21% |
| Itapecerica da Serra | São Paulo | 179,574 | 152,614 | +17.67% |
| Francisco Morato | São Paulo | 179,372 | 154,472 | +16.12% |
| Palhoça | Santa Catarina | 178,679 | 137,334 | +30.11% |
| Itu | São Paulo | 177,150 | 154,147 | +14.92% |
| Mesquita | Rio de Janeiro | 177,016 | 168,376 | +5.13% |
| Valparaíso de Goiás | Goiás | 175,720 | 132,982 | +32.14% |
| Bragança Paulista | São Paulo | 172,346 | 146,744 | +17.45% |
| Pindamonhangaba | São Paulo | 171,885 | 146,995 | +16.93% |
| Timon | Maranhão | 171,317 | 155,460 | +10.20% |
| Poços de Caldas | Minas Gerais | 169,838 | 152,435 | +11.42% |
| Maricá | Rio de Janeiro | 167,668 | 127,461 | +31.54% |
| Itapetininga | São Paulo | 167,106 | 144,377 | +15.74% |
| Caxias | Maranhão | 166,159 | 155,129 | +7.11% |
| Teixeira de Freitas | Bahia | 164,290 | 138,341 | +18.76% |
| Nilópolis | Rio de Janeiro | 162,893 | 157,425 | +3.47% |
| São Caetano do Sul | São Paulo | 162,763 | 149,263 | +9.04% |
| Abaetetuba | Pará | 160,439 | 141,100 | +13.71% |
| Camaragibe | Pernambuco | 159,945 | 144,466 | +10.71% |
| Rio das Ostras | Rio de Janeiro | 159,529 | 105,676 | +50.96% |
| Franco da Rocha | São Paulo | 158,438 | 131,604 | +20.39% |
| Barreiras | Bahia | 158,432 | 137,427 | +15.28% |
| Ilhéus | Bahia | 157,639 | 184,236 | −14.44% |
| Paranaguá | Paraná | 157,378 | 140,469 | +12.04% |
| Lages | Santa Catarina | 157,158 | 156,727 | +0.28% |
| Jequié | Bahia | 156,277 | 151,895 | +2.88% |
| Patos de Minas | Minas Gerais | 154,641 | 138,710 | +11.49% |
| Pouso Alegre | Minas Gerais | 154,293 | 130,615 | +18.13% |
| Mogi Guaçu | São Paulo | 154,146 | 137,245 | +12.31% |
| Parnaíba | Piauí | 153,863 | 145,705 | +5.60% |
| Jaú | São Paulo | 153,463 | 131,040 | +17.11% |
| Alagoinhas | Bahia | 153,023 | 141,949 | +7.80% |
| Porto Seguro | Bahia | 152,529 | 126,929 | +20.17% |
2010-yilgi aholini roʻyxatga olish ma'lumotlariga koʻra, Braziliya aholisi 190,755,799 kishini tashkil etadi. (har kvadrat kilometrga 22,40 aholi), aholining 84,36% shaharlarda yashaydi deb belgilangan. Aholining asosiy qismi janubi-sharqda (80,4 million) va shimoli-sharqda (53,1 million) zich joylashgan.
| Shaharlar soni | |
|---|---|
| San-Paulu | 81 |
| Minas Gerais | 33 |
| Rio-de-Janeyro | 30 |
| Parana | 21 |
| Rio Grande do Sul | 19 |
| Para | 18 |
| Bahia | 17 |
| Goias, Pernambuko | 14 |
| Santa Katarina | 13 |
| Espirito Santo | 10 |
| Seara, Maranyao | 9 |
| Mato Grosso | 5 |
| Mato Grosso do Sul, Paraiba, Rio Grande do Norte, Rondônia | 4 |
| Amazonas, Sergipe | 3 |
| Alagoas, Amapa, Piaui, Tokantins | 2 |
| Acre, Distrito Federal, Roraima | 1 |
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Urban population as % of total“. The World Bank. Qaraldi: 2015-yil 17-may.
- ↑ „IBGE“. 2017-yil 10-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 11-iyul.
- ↑ „Territorial units of the municipality level“ (pt). Brazilian Institute of Geography and Statistics. Qaraldi: 2015-yil 17-may.
- ↑ „(PT) Rodolfo Ilari e Renato Basso, O português da gente, Editora Contexto, 2006.“.
- ↑ „„Immigrazione Italiana nell'America del Sud (Argentina, Uruguay e Brasile)“. 21 febbraio 2011da asl nusxadan arxivlandi. Arxivlandi 2011-02-21 Wayback Machine saytida.“.
- ↑ „IBGE Censo 2010“ (2010). — „2010 Brazilian Census Population“. 2011-yil 9-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 28-avgust.
- ↑ „Brazilian Institute of Geography and Statistics“ (2021). — „2021 Estimates of Population“. Qaraldi: 2021-yil 29-avgust.