Aheloy

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Aheloy (qadimgi yunoncha: Ἀχελῷος ἈχeĻῷos) — qadimgi yunon mifologiyasida[1] Okean va Tetisning oʻgʻli Gesiodga koʻra kuchli daryo xudosi[2].

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Gomer oʻz daryosini Lidiyaga joylashtiradi. Antik davrda Aheloy nomli kamida olti xil daryo boʻlgan, ehtimol u dastlab bitta daryoning xudosi emas, balki barcha suvlarning xudosi ekanligini koʻrsatadi.

Okean va Gayaning oʻgʻli Alkayning soʻzlariga koʻra, Hekateusning yozishicha, Helios va Gayaning oʻgʻli[3]. Sirenlarning otasi (Melpomene yoki Terpsichore dan). Hippodamant va Orestning otasi Perimeddan[4]. Uning suvlari yaqinida raqsga tushayotgan nimfalar Gomer tomonidan tilga olingan[5].

Aheloy

Aheloy Dejanirani hayratda qoldirdi, lekin Gerkules uni yakkakurashda magʻlub etdi va buqa shaklini olgan Aheloyning bir shoxini sindirdi[6]. U buzoq, ilon, buqa boshli odam[7] qiyofasini oldi. Ovidning soʻzlariga koʻra, u odam, ilon va buqa shaklini oldi. Bu jangda Ares Ahelosga, Afina esa Gerkulesga yordam berdi[8].

Ahelous shoxini qaytarib oldi va buning uchun Amalteya shoxini berdi[9]. Strabonning yozishicha, Axelus shoxi Amalteya shoxi edi[10]. Yo Gerkules shoxni Hesperidlarga yoki (Ovid) nimfalarga beradi, ular olma bilan toʻldirib, uni kornukopiya deb atashgan[11].

Ratsionalistik talqinga koʻra, biz Gerkules Aheloy daryosining yoʻnalishini oʻzgartirib, uning uchun boshqa kanal yaratganligi haqida gapiramiz. Aheloy shoxi Amaltiya shoxidir[12]. Gerkules qirgʻoqlar va kanallar bilan daryo oqimini toʻsib qoʻydi[10].

Shuningdek, Aheloy Alkmeonni qotillikdan tozaladi va unga qizi Kalliroyni xotinlikka berdi[13]. Uning yodgorligi Megarada edi[14].

Sanʼat asarlarida, ayniqsa tangalarda u odatda odam yuzli, baʼzan buqa shoxli odam qiyofasida tasvirlangan.

Shuningdek qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Mifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T.1. S.137
  2. Gesiod. Teogoniya 340; Gigin. Mifi. Vvedenie 6
  3. Gekatey, fr.35_3 sporniy Yakobi = Natalis Komes. Mifologiya 7, 2 // Fragmenti rannix grecheskix filosofov. Ch.1. M., 1989. S.138
  4. Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 3, 4 dalee
  5. Gomer. Iliada XXIV 616
  6. Sofokl. Traxinyanki 504—530
  7. Sofokl. Traxinyanki 9-15
  8. Pavsaniy. Opisanie Elladi VI 19, 12
  9. Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 7, 5
  10. 10,0 10,1 Strabon. Geografiya X 2, 19 (str.458)
  11. Ovidiy. Metamorfozi IX 85-92; Gigin. Mifi 31
  12. Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 35, 3-4
  13. Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 7, 5
  14. Pavsaniy. Opisanie Elladi I 41, 2

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Ахелой // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Achelous // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.