Agroiqlimiy rayonlashtirish

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Agroiqlimiy rayonlashtirish – hududni agroiqlimiy sha-roitlarning o‘xshashligi va tafovutiga hamda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi xususiyatlariga qarab izchil rayonlarga bo‘lish. Agroiqlimiy rayonlashtirish ekinlarni joylashtirish hamda ularni turli iqpimiy rayonlarda yetish-tirishning o‘ziga xos xususiyatlarini o‘simliklarning o‘sishi, rivojlanishi va mahsuldorligini ta’minlaydigan iqlim resurslarini differensial baholash orqali ilmiy asoslab beradi (qarang Iqlim boniteti). Agroiqlimiy rayonlashtirish aniq iqlimiy rayonlashtirish asosida o‘tkaziladi va ayni paytda umumiy tabiiy-geografik rayonlashtirishning qishloq xoʻjaligi ga oid qismi hisoblanadi. Agroiqlimiy rayonlashtirishning umumiy va xususiy turlari bor. Umumiy rayonlashtirish hududni iqlimning qishloq xoʻjaligi uchun muhim bo‘lgan asosiy xususiyatlariga qarab bo‘lishni hamda o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lgan rayonlarni ajratishni o‘z ichiga oladi. Hududni xususiy (ixtisoslashtirilgan) rayonlashtirish qishloq xoʻjaligi ish-lab chiqarishiii ixtisoslashtirish bilan bog‘liq bo‘lgan aniq masalalarni hal qilish uchun o‘tka-ziladi. Agroiqlimiy rayonlashtirish muayyan hududdagi tuproq va iqlim omillarini hisobga olgan holda issiqlik, yorug‘lik va namlik resurslarini baholash asosida olib boriladi. O‘rta Osiyo mintaqasi g‘o‘zaga nisba-tan agroiqlimiy jihatdan rayonlashtirilgan. Bu rayonlashtirishga g‘o‘za hosilining yetilishi uchun zarur bo‘lgan 10° dan yuqori musbat haroratlar yig‘indisi asos qilib olingan. Chunonchi, temperatura yig‘indisi 4000°ni ifodalovchi izochiziq (bir xil qiymatlarni tu-157tashtiruvchi chiziq) ertapishar, 4400° li izochiziq o‘rtapishar o‘rta tolali, 4900° li izochiziq ingichka tolali g‘o‘za navlari ekilishi mumkin bo‘lgan rayonlarning shimoliy chegaralarini ifoda etadi. O‘zbekiston hududi 12 asosiy agroiqpimiy zonaga bo‘linadi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil