Aga Buryatlari muxtor okrugi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

AGA BURYATLARI MUXTOR OKRU-GI – Rossiya Federatsiyasining Chita viloyati tarkibidagi muxtor okrug. 1937 yil 26 sentabrda tashkil etilgan. Maydoni 19 ming km². Aholisi 79 ming kishi (1993). Okrug tarkibida 3 ma’muriy tuman, 4 shaharcha bor. Ma’mu-riy markazi – Aginskoye shaharchasi.Tabiati. A. Aga Buryatlari muxtor okrugi o. Sharqiy Bayka-lortining janubida. Janubi-g‘arbdan shimoli-sharqqa parallel holda Cherskiy, Dauriya, Mogoytuy (okrugning eng baland nuqtasi – Alxanay cho‘qqisi, 1663 m) tizmalari cho‘zilgan. Jan.da 700 – 800 m ba-landlikdagi Onon bo‘yi tekisligi bor. Iqlimi keskin kontinental, mo‘tadil. Yoz issiq, iyulninig o‘rtacha temperaturasi g‘arbda 16°, janubi-sharqda 18°. Qish sovuq, bulutsiz kunlar ko‘p, qor kam, yanvarning o‘rtacha temperaturasi – 22° dan – 24’ gacha. Yiliga janubi-sharqda 300 mm lan g‘arbda 400 mm gacha yogin yog‘adi. Bahor va yozning boshlarida yog‘ingarchilik bo‘lmaydi. Qor qoplami 3 – 6 sm. Vegetatsiya davri g‘arbida 90 kundan 150 kungacha. Daryolari kamsuv. Okrugning janubiy va sharqiy chegarasidan Onon daryosi, o‘zidan esa Ononning Ileya va Aga irmoqlari oqib o‘tadi. Janubiy da kichik ko‘llar bor. G‘arbidagi tog‘larda podzollashgan va kulrang tuproqlar, tekisliklarda karbonatli kashtan va qoratuproqlar tarqalgan. Pasttekisliklarda dasht o‘simliklari o‘sadi. Okrug hudining 30% o‘rmon.Aholisi. A. Aga Buryatlari muxtor okrugi o.ning asosiy aholisi buryatlar va ruslar; shuningdek ukrainlar, tatarlar va 6. yashaydi. Shahar aholisi 33%. Aholisining o‘rtacha zich-ligi 1 km² ga 4,2 kishi.Xo‘jaligida qishloq xoʻjaligi muhim rol o‘ynaydi. Okrug hududining 2G‘5 qismi dasht yaylovlari va pichanzorlardan iborat. Aga Buryatlari muxtor okrugi da mayin junli yaylov qo‘ychiligi, go‘sht-sut chorvachiligi, yilqichilik (okrugning janubi-sharqida) rivojlangan. G‘alla ekinlaridan bug‘doy, suli, arpa va yem-xashak ekinlari ekiladi.Sanoati asosan mahalliy qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlaydi. Oryol kon-boyitish kombinati va Aginskoye yog‘ zavodi bor. O‘rmon sanoati Ara, Ilya, Duldurga, Aginskoyeda rivojlangan.146Okrugning sharqiy qismini temir yoʻl kesib o‘tgan. Argaley, Aginskoye, Mogoy-tuy va Sugol orqali avtomobil yo‘li o‘tadi. Okrugning g‘arbiy qismida Darasun – Duldurga – Xapcheranga avtomobil yo‘li bor.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil