Abulfido Imoduddin Ismoil Ibn Ali al-Ayyubiy

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Abulfido Imoduddin Ismoil Ibn Ali al-Ayyubiy (1273, Damashq–1331, Hamo, Suriya) – arab qomusiy olimi. Mamluk sultonlarining Kichik Osiyoga qilgan yurishlarida (1301, 1315) qatnashadi va oʻsha yillari oʻzining mashhur tarixiy asari "Al-Muxtasar fi tarix al-bashar" ("Bashariyatning qisqacha tarixi")ning asosiy qismini yozadi va uni sekin-asta toʻldirib boradi. 1320 yil Hamo amirligi (Suriya)ga hokim qilib tayinlanadi va Malik al-Muayyad ("Xudo madad bergan podsho") laqabini oladi. A. falakiyot, tibbiyot, tarix, botanika, geografiya kabi bir qancha fanlar sohasida yetuk olim boʻlgan. "Taqvim ulbuldon" ("Mamlakatlar taqvimi", 1321) asarining 1- qismida Yerning boʻlinishi, ekvator, yetti iqlim haqida umumiy tushuncha beriladi, dengiz, koʻl, daryo va togʻlar tasvirlanadi. 2- qismida Yer yuzi mamlakatlari, jumladan Xorazm va Movarounnahr haqida maʼlumotlar beriladi. Ushbu asarini A. umrining oxirigacha toʻlatib borgan. Geografik "AlMuxtasar fi tarix al-bashar" ("Bashariyatning qisqacha tarixi") kitobi 4 jilddan iborat boʻlib, "Tarixi Abulfido" nomi bilan ham maʼlumdir. Asardagi voqea 1329 yilgacha boʻlgan davrni oʻz ichiga olib, Ibn al-Asirning "Al-Komil fit-tarix" ("Tarix xususida mukammal kitob") kitobining davomi hisoblanadi. A. fiqh ilmiga oid "al-Hoviy" ("Toʻplam") asarini yozgan.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. "Abulfido Imoduddin Ismoil Ibn Ali al-Ayyubiy" OʻzME. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil