Abu Bakr az-Zubaydiy
Abu Bakr az-Zubaydiy (arabcha: أبو بكر الزبيدي), shuningdek Muhammad ibn al-Hasan ibn Abdulloh ibn Madhix al-Faqih va Muhammad ibn al-Hasan az-Zubaydiy al-Ishbiliy (arabcha: محمد بن الحسن الزبيدي الإشبيلي) nomlari bilan ham tanilgan, „Axbor al-fuqaho“ unvoniga ega boʻlgan[1] filologiya, tarjimai hol, tarix, falsafa, huquq, leksikologiya va hadis sohalarida asarlar yozgan olimdir.
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Az-Zubaydiy Sevilya, Al-Andalus (hozirgi Ispaniya)da tugʻilgan. Uning ajdodlari Yamanlik Bishr ad-Doxil ibn Hazm boʻlib, umaviylar bilan Shomdagi Himsdan Al-Andalusga kelgan[manba kerak]. Az-Zubaydiy Umayyad xalifaligi poytaxti Kordovaga Abu Ali al-Qoliydan taʼlim olish uchun koʻchib oʻtgan. Sibavayhning „Al-Kitob“ grammatikasiga oid tadqiqotlari tufayli u gumanist xalifa Hakam IIning oʻgʻli, shahzoda Hishom IIga ustoz etib tayinlangan[manba kerak]. Xalifning iltimosiga koʻra, az-Zubaydiy filologiya va filologlar tarjimai hollari haqida koʻplab kitoblar yozgan. U Sevilyada qozi boʻlib ishlagan va 989-yili shu yerda vafot etgan[manba kerak].
Asarlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Al-Istidrok ala Sibavayh fi Kitob al-abniya vaʼz-ziyoda ala ma oradahu fihi muhazzab (Rim, 1890)[2] (Bagʻdod, 1970), (Ar-Riyod, 1987)
- Tabaqot an-nahviyin va al-lugʻaviyin (طبقات النحويين واللغويين) — Basra, Kufa va Bagʻdod maktablarining dastlabki filologlari va lugʻatshunoslarining tarjimai hollari (973-976). Ibn an-Nadimning „Al-Fihrist“ asari bilan bir vaqtda yozilgan.
- Akhbor al-fuqaho; al-mutaʼaxxirin min ahl Qurtuba — Kordovalik huquqshunoslar tarixi[1]
- Amthilat al-abniya fi Kitob Sibavayh Tafsir Abi Bakr az-Zubaydiy
- Bast al-Bori[3][4]
- Al-gʻoya fi l-aruz[5]
- Ixtisor — Al-Buxoriyning „Sahih“idan tanlanganlar[6]
- Istidrok al-gʻalat al-voqi fi Kitob al-Ayn (استدراك الغلط الواقع في كتاب العين)[7]
- Lahn al-avom (لحن العوام) — dialektik nutq xatolari; R. Abd at-Tavvob tahriri, Qohira 1964.[8][9]
- Muxtasar al-Ayn (مختصر العين) — Al-Xalil ibn Ahmad al-Farohidiyning „Al-Ayn“ asaridan tanlanganlar (976 yilgacha)[10]
- Al-Mustadrak min az-ziyoda fi Kitab al-Bori ala Kitob al-Ayn
- Ar-radd ala Ibn Masarra, yoki Hatk sutur al-mulhidin[11]
- Risolat al-intisor li l-Xalil[12]
- At-Tazhib bi-muhkam at-tartib (التهذيب بمحكم الترتيب) — „Lahn al-ammah“ asaridan[13]
- At-Taqriz[14]
- Al-vodih fi ilm al-arabiyya (الواضح في علم العربية) — Sibavayh uslubidagi grammatika (Qohira, 1975), (Ammon, 1976)
- Az-ziyodot ala kitob isloh lahn al-aammah bi-al-Andalus (الزيادات على كتاب إصلاح لحن العامة بالأندلس)[15]
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- 1 2 Hojji Xalifa 1777, s. 619.
- ↑ Zubaydiy (al-) 1890.
- ↑ Bonebakker 1961, s. 174.
- ↑ Sellheim 2002, s. 548.
- ↑ Hojji Xalifa. Zunun al-Kashf (Lexicon bibliographicum et encyclopaedicum a Mustafa ben Abdallah Katib) (ar, la), 1842.
- ↑ Pons Boigues, Francisco. Ensayo bio-bibliográfico sobre los historiadores y géografos arábigo-españoles (es). S.F. de Sales, Biblioteca Nacional, 1898.
- ↑ Istidrāk al-ghalaṭ al-wāqiʻ fī kitāb al-ʻAyn. Majmaʻ al-Lughah al-ʻArabīyah bi-Dimashq, 2003.
- ↑ Krotkoff 1957, s. 427, 2.
- ↑ Zubaydiy (al-) 2000.
- ↑ Zubaydiy (al-) 2007.
- ↑ Xallikon (Ibn) 1972.
- ↑ Qiftiy (al-) 1986, s. 109, iii.
- ↑ Zubaydiy (al-), Muhammad ibn al-Hasan, Abu Bakr. al-Tahdhīb bi-muhkam al-tartīb (ar). Dar al-Bashoir al-Islomiyya, 2002.
- ↑ Ishbiliy (Ibn Xayr al-) 2009, s. 351.
- ↑ Zubaydiy (al-) 1993.
