Abbos ibn Abdulmuttalib

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Abbos ibn Abdulmuttalib (arabcha: العباس بن عبد المطلب; 568, MakkaMadina) Islom paygʻambari Muhammad s.a.v ning amakisi, Abd al-Muttalibning oʻgʻillarining oxirgisi. Uning avlodlari Abbosiylar xalifaligida hukmronlik qilgan Abbosiylar sulolasiga asos solgan.

Biografiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Al-Abbos 568-yilda Makkada tugʻilgan, u Abdulmuttalibning Natila bint Janab[ar]dan oʻgʻli edi. Toʻliq ismi: Abu-l-Fadl al-Abbos ibn Abd al-Muttalib al-Kurashiy al-Hoshimiy (arabcha: أبو الفضل العباس بن عبد المطلب القرشي الهاشمي U Muhammad paygʻambardan ikki-uch yosh katta edi[1] Muhammad s.a.vning onasi vafotidan keyin Abdulmutallib uni tarbiyasiga oladi. Al-Abbos Muhammad bilan bir uyda oʻsgan [2].

Abbos yoshligida savdo-sotiq bilan shugʻullangan. U juda boy odam edi. U akalari bilan birga Kaʼbada xizmat qilib, zamzam qudugʻidan suvni ziyoratchilarga tarqatgan. Otasining vafotidan soʻng, al-Abbos oʻz oilasida muqaddas Zamzam manbasining qoʻriqchisi sifatida merosxoʻr lavozimni egalladi. Islom dinini qabul qilgandan keyin, u bu vazifani bajarishda davom etdi. Paygʻambarimiz Muhammad sallallohu alayhi vasallam vidolashuv haji chogʻida quduqqa borib, Abbosdan suv soʻradilar [2].

Muhammadning paygʻambarlik missiyasi boshlanganidan keyin Abbos islomni qabul qilmadi, lekin unga qarshi ham chiqmadi. Uning rafiqasi Umm al-Fadl birinchi musulmon ayollardan edi. Badr jangida Abbos musulmonlar tomonidan asirga olinadi va asirlikdan ozod qilinganidan keyin islomni qabul qilib, Makkaga qaytib keladi. Bir muddat iymonini yashirib, Makkada qolgan musulmonlarga yordam berdi. Musulmonlar Makkani fath qilishidan sal avval u Madinaga hijrat qildi. Makka fath qilinganidan keyin, Muhammad s.a.v paygʻambarning yonida boʻlib , Hunayn jangida qatnashgan [2]. Uning kuchli taʼsiri tufayli Qurayshning salmoqli qismi islomni qabul qildi.

632-yilda Muhammad vafotidan keyin uning jasadini yuvish vazifasini Ali ibn Abu Tolib bilan birga oʻz zimmasiga oladi. Al-Abbos birinchi uchta solih xalifaga faol yordam berdi. U musulmon qoʻshinini jihozlash uchun katta mablagʻ sarflagan, Vizantiyaga qarshi yurishlar uchun toʻlagan [2].

Al-Abbos 652 yilda xalifa Usmon [2] davrida vafot etgan. Abbosning oʻgʻillaridan eng mashhurlari Фадль[en] , Abdulloh, Kusam va Тамам[ar] dir. Uning avlodlari bir asrdan keyin inqilob natijasida xalifalikda hokimiyat tepasiga kelib, Abbosiylar sulolasiga asos solgan [2].

Eslatmalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Abbas // TDV İslâm Ansiklopedisi. — 1988. — Т. 1. — С. 16—17.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Али-заде 2007.

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Ali-zade A. A. Abbas ibn Abd al-Muttalib // Islamskiy ensiklopedicheskiy slovar. — M. : Ansar, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)
  • Abbas, Abul-Fadl El-Gashimi // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
  • al-ʿAbbās b. ʿAbd al-Muṭṭalib / Watt W. Montgomery // Encyclopaedia of Islam. 2 ed : [angl.] : in 12 vol. / ed. by P. J. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, B. Lewis, W. P. Heinrichs et al. — Leiden : E.J. Brill, 1960—2005. (platn.)