1814-yildagi Kil tinchlik shartnomalari

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

1814 yildagi Kil tinchlik shartnomalari ― 1807-1814 yillardagi Angliya-Daniya urushini tugatgan Shvetsiya — Daniya va Angliya — Daniya tinchlik shartnomalaridir. Shimoliy Germaniyaning Kil shahrida 1814-yil 14-yanvarda imzolangan.

Shvetsiya va Daniya oʻrtasidagi shartnoma[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shvetsiya-Daniya tinchlik shartnomasiga koʻra, Daniya Norvegiyani Shvetsiyaga taqdim etgan. Buning evaziga Daniya Ryugen orolini va Shvetsiya Pomeraniya hududi huquqini olgan (Shtralzunddan tashqari — buning uchun maxsus rejim oʻrnatilgan). 1816-yilda bu hududlar Daniya tomonidan Lauenburg va pul kompensatsiyasi evaziga Prussiyaga oʻtkazilgan.

Angliya-Daniya shartnomasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Daniya va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi kelishuvga binoan, Buyuk Britaniya Daniyaga urush paytida qoʻlga kiritilgan barcha Daniya mulklarini qaytarib berishi kerak boʻlgan, Gelgoland orolidan tashqari. Buyuk Britaniya Shtralzundda maxsus huquqlarni qoʻlga kiritgan, u 20-yil davomida ingliz tovarlari uchun baza boʻlib xizmat qilishi va hech qanday cheklovlarsiz ingliz va shved savdosiga ochiq boʻlishi kerak boʻlgan. Daniya Napoleon Fransiyasiga qarshi urushda qatnashishga vaʼda bergan.

Tarixiy oqibatlar va ahamiyati[tahrir | manbasini tahrirlash]

Angliya-Daniya urushining tugashiga qoʻshimcha ravishda, shartnomalar 1380 yildan beri mavjud boʻlgan Daniya va Norvegiya shaxsiy ittifoqining tugashini koʻrsatdi (avval Kalmar ittifoqining bir qismi sifatida, keyin 1536-yildan Daniya-Norvegiya ittifoqining bir qismi sifatida) va Norvegiya madaniyatining rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan.

Daniya-Norvegiya qirolligi Daniya hukmronligi ostida mavjud boʻlib, uning qirollari ham Daniya ham Norvegiyada hukmronlik qilishgan. Biroq, shaxsiy ittifoq bir davlatning boshqa davlatga boʻysunishini anglatmaydi, shuning uchun Daniya Norvegiyani Shvetsiyaga „taqdim qilishi“ Norvegiya jamiyati gʻazabiga sabab boʻlgan. Kil shartnomasi 1814-yilda bir qator voqealarga olib kelgan, ularning natijalari Norvegiya Konstitutsiyasining qabul qilinishi , Shvetsiya-Norvegiya urushi va Shvetsiya-Norvegiya ittifoqining tashkil etilishi boʻlib, uning doirasida Norvegiya oʻz konstitutsiyasini saqlab qolgan va ichki mustaqillikka ega boʻlgan[1][2].

1930-yillarda Norvegiyaning yoʻqotilgan hududlarni oʻz taʼsir doirasiga qaytarishga urinishlari hech qanday natija bermagan. Xususan, Daniyaning butun Grenlandiya ustidan toʻliq suvereniteti Xalqaro sud tomonidan tan olingan.

Shuningdek qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Odd-Bjørn Fure. Mellomkrigstid. P. 118—119.(sit. po Ulav Riste. Istoriya vneshney politiki Norvegii. — M.: Ves Mir, 2003. — S. 158.)
  2. Odd-Bjørn Fure. Mellomkrigstid. P. 118—119.(sit. po Ulav Riste. Istoriya vneshney politiki Norvegii. — M.: Ves Mir, 2003. — S. 158.)

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]