Асида, Хитоси

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Xitosi Asida (yap. 芦田 均 Asida Xitosi, 15-noyabrya 1887 (1887-11-15) — 20-iyunya 1959) — yaponskiy diplomat i politicheskiy deyatel, a takje премьер-министр Японии s 10 marta 1948 goda po 15 oktabrya 1948 goda. Asida bil zametnoy figuroy v izmenchivom landshafte poslevoennoy yaponskoy politiki, no bil vinujden uyti v otstavku v svyazi s gromkim korrupsionnim skandalom.

Biografiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Dastlabki yillar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ashida 1887-yil 1- noyabrda Kioto prefekturasining Fukuchiyama shahrida tugʻilgan. 1904 yilda u Kashivabara gimnaziyasini tugatdi va Tokio Imperator universitetiga Frantsiya fuqarolik huquqi fakultetiga oʻqishga kirdi. 1912-yilda universitetni tugatgandan soʻng Tashqi ishlar vazirligida lavozim oldi. Kelajakda 20 yil davomida Yaponiyaning Rossiya, Fransiya, Turkiya va Belgiyadagi elchixonalarida diplomatik xizmatda ishlagan . 1932-yilda Ashida Yaponiyani Xitoy bilan urushga tortish siyosatiga norozilik sifatida tashqi ishlar vazirligidan isteʼfoga chiqdi.

Siyosiy martaba[tahrir | manbasini tahrirlash]

1932-yilgi saylovlarda Asida Vakillar palatasiga oʻtadi va Партии друзей конституционного правления (yaponcha: 立憲政友会 Риккэн Сэйю:кай?) qoʻshiladi. . Asida siyosatga harbiy aralashuvning eng mashhur muxoliflaridan biri edi . 1933-1939 yillardagi parlament faoliyati bilan bir vaqtda Ashida Yaponiyadagi eng yirik ingliz tilidagi gazeta boʻlmish The Japan Times and Mailning bosh muharriri boʻlgan . 1939-yilda Rikken Seiyukai qulagandan soʻng, Ashida Ichiro Hatoyama boshchiligidagi „pravoslav“ qanotga qoʻshiladi. Ikkinchi Jahon urushi paytida u siyosiy faoliyatdan nafaqaga chiqdi va Keyo universitetida dars berdi, u erda 1929 yilda huquq fanlari doktori darajasini himoya qildi.

1945- yil oktyabrdan 1946-yil maygacha Ashida Kijuro Shidexaraning urushdan keyingi kabinetiga sogʻliqni saqlash va farovonlik vaziri sifatida kiradi . 1945- yilning noyabrida Ichiro Xatoyama bilan birgalikda Либеральную партию (yaponcha: 日本自由党 Нихон Дзию:то:?) asos solgan . 1946- yil iyun oyida Asida Imperator Konstitutsiyasini qayta koʻrib chiqish boʻyicha qonun loyihasini tayyorlash qoʻmitasining raisi boʻldi va dekabrda u Konstitutsiyani targʻib qilish jamiyatining prezidenti etib tayinlandi . Uning sharofati bilan konstitutsiya rejasiga Yaponiyaning qurolli kuchlarga ega boʻlish qobiliyatiga mutlaq taqiqni olib tashlagan yangi qoida qoʻshildi.

Keyingi yili , 1947-yilda Asida Демократической партии (yaponcha: 民主党 Минсюто:?) qoʻshiladi., Hatoyama Liberal partiyasi va Прогрессивной партии (yaponcha: 日本進歩党 Нихон Симпото:?) birlashishi natijasida tashkil etilgan. Shidehara. 1947 yil may oyida u Demokratik partiyaning, bir oydan keyin Demokratik partiya, Sotsialistik partiya va Народно-кооперативная партия (yaponcha: 国民協同党 Кокумин Кё:до:то:?) màngāngān Kokumin Kyo: do: to:) koalitsiya kabinetini tuzadi, sotsialistlar rahbari Tetsu Katayama bosh vazir boʻladi, uning maʼmuriyatida Asida bosh vazir oʻrinbosari va tashqi ishlar vaziri lavozimlarini egallaydi .

Bosh vazir va keyingi hayot[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sakkiz oy oʻtgach, 1948- yil mart oyida, Katayamaning kabineti partiya ichidagi tartibsizliklar tufayli isteʼfoga chiqishga majbur boʻlganida, Asida xuddi shu koalitsiya kabinetiga bosh vazir boʻladi. Ammo oktyabr oyida Asida ishgʻol davridagi eng yirik korruptsiya mojarosi tufayli isteʼfoga chiqishga majbur boʻldi . Janjal Showa denko kampaniyasi bilan bogʻliq edi, 1948- yil iyun oyida kampaniya prezidenti hukumat kreditlarini olish uchun vazirlarga pora berganlikda ayblanib hibsga olingan. Kuzda bosh vazir o‘rinbosari Suehiro Nishio va yana 63 kishi hibsga olingan edi. Asida kabinetining ikki aʼzosi to‘g‘ridan-to‘g‘ri janjalda ayblanuvchi sifatida paydo bo‘lishi bilan butun vazirlar mahkamasi isteʼfoga chiqishga majbur bo‘ldi.

Isteʼfodan soʻng, Asida ham qisqa muddatga hibsga olingan, hibsga olish tahdidi 1958 yilgacha barcha ayblovlar olib tashlanganiga qadar saqlanib qolgan. Korrupsiyada ayblanayotganiga qaramay, Asida siyosatda faol ishtirok etishda davom etmoqda. U Demokratik partiyada eng yuqori lavozimlardan birini egallagan va 1955-yilda yangi Либерально-демократической партии (yaponcha: 自由民主党 дзию: минсюто:?) qoʻshilgan., bu erda maslahatchi boʻladi . Asida 1959- yil 20-iyunda 71 yoshida vafot etdi .