Τιρουνές Ντιμπάμπα
| Tirunesh Dibaba | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Tirunesh 2008-yil Bislett o‘yinlarida | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Shaxsiy maʼlumotlari | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Fuqaroligi | Efiopiya | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tavallud sanasi |
1985-yil 1-oktyabr Bekoji, Arsi viloyati, Efiopiya | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Boʻyi | 166 sm | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vazni | 50 kg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Turmush oʻrtogʻi | Sileshi Sihine | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sport | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Mamlakat | Efiopiya | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Qaysi sport | Yengil atletika | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Medallar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Tirunesh Dibaba,(ጥሩነሽ ዲባባ ቀነኒ (amxar tili); tug‘ilgan sanasi 1985-yil 1-oktabr[1]) — uzoq masofalarga yugurish bo‘yicha musobaqalarda qatnashuvchi va xalqaro yo‘l yugurish musobaqalarida ishtirok etuvchi Efiopiyalik yengil atlet. U uch karra Olimpiya oltin medali sohibi, besh karra jahon chempionati oltin medali sohibi, kross bo‘yicha to‘rt karra kattalar o‘rtasidagi va bir karra yoshlar o‘rtasidagi jahon chempioni hisoblanadi. Tirunesh 2020-yilgacha 5000 metr masofa bo‘yicha ochiq stadionda jahon rekordchisi bo‘lgan[2]. U “boladay chehrali yo‘q qiluvchi” ("baby-faced destroyer") laqabi bilan tanilgan[3].
2005-yilgi Jahon chempionatida, Xelsinkida (Finlyandiya) Tirunesh bir chempionatda 5000 metr va 10000 metr masofalarda g‘olib chiqqan birinchi ayol sportchiga aylandi. U 2005-yilda Fransiyaning Sen-Galmye shahrida bo‘lib o‘tgan kross bo‘yicha jahon chempionatida qisqa va uzoq masofalar bo‘yicha chempion bo‘lgan ikki ayoldan biri (ikkinchisi — Sonya O'Sallivan) hisoblanadi. 2003-yilgi Jahon chempionatida g‘alaba qozonib, u 18 yosh-u 90 kunlik chog‘ida eng yosh jahon chempioni bo‘ldi[4].
Tirunesh sportchilar oilasidan chiqqan bo‘lib, uning opa-singillari — Genzebe, Ejegayehu va Anna Dibaba hamda amakivachchasi Derartu Tulu ham Olimpiya medallarini qo‘lga kiritgan sportchilardir. Dibabalarning sport sulolasida Tirunesh eng ko‘p mukofotlarga ega bo‘lgan sportchi hisoblanadi[5].
Tarjimai hol
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tirunesh Oromiya viloyatining Arsi zonasi, Bekoji qishlog‘ida tug‘ilgan va olti farzandning to‘rtinchisi hisoblanadi. U oromo millatiga mansub[6]. U yengil atletika bilan 14 yoshida shug‘ullana boshlagan[6]. U baland tog‘li Arsi zonasida (Oromiya, Efiopiya) voyaga yetgan, biroq 2000-yildan beri poytaxt Addis-Abebada yashaydi[6].
Tirunesh sportchi oiladan chiqqan. Uning opasi Ejegayehu 2004-yil Afina shahrida bo‘lib o‘tgan Yozgi Olimpiya o‘yinlarida 10 000 metr masofada kumush medalni qo‘lga kiritgan. 2017-yil 25-iyun holatiga ko‘ra, uning singlisi Genzebe 1500 metr, 2000 metr, shuningdek yopiq inshootda 1500 metr, bir mil (tasdiqlanishi kutilmoqda), 3000 metr va 5000 metr masofalarda jahon rekordlariga ega[7]. Tirunesh va Genzebe — tarixda bir vaqtda jahon rekordlariga ega bo‘lgan yagona opa-singillardir[8]. Ularning amakivachchasi Derartu Tulu 1992 va 2000-yilgi Olimpiya o‘yinlarida 10 000 metr masofada oltin medal, 2004-yilgi Olimpiya o‘yinlarida bronza medal, 1995-yilgi jahon chempionatida kumush medal va 2001-yilgi jahon chempionatida oltin medalni qo‘lga kiritgan[8].
Faoliyati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Yoshlar oʻrtasidagi musobaqalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tiruneshning xalqaro ochiq havodagi ilk yirik musobaqasi 15 yoshida Ostende, Belgiyada boʻlib oʻtgan 2001-yilgi Jahon kross musobaqalari boʻldi, u yerda u beshinchi oʻrinni egalladi[6].
Tirunesh 2002-yilgi Jahon kross musobaqalarida, Dublin, Irlandiyada oʻtkazilgan yoshlar poygasida ikkinchi oʻrinni egalladi va keyingi yili Lozanna, Shveytsariyada oʻtkazilgan 2003-yilgi Jahon kross musobaqalarida ushbu musobaqada gʻalaba qozondi.
Shuningdek, u Kingston, Yamaykada boʻlib oʻtgan 2002-yilgi Yoshlardagi jahon chempionatida 5000 metr masofada kumush medalni qoʻlga kiritdi. U bu musobaqada Meseret Defardan 1,05 soniyaga ortda qolib, bronza medalini qoʻlga kiritgan Vivian Cheruiyotdan atigi 0,05 soniyaga oldinda boʻlgan[9].
2003: Jahon chempionatidagi ilk oltin medali
[tahrir | manbasini tahrirlash]May oyida Tirunesh katta yoshlilar o‘rtasida o‘zining yagona Efiopiya milliy chempionligini qo‘lga kiritdi. Bu musobaqa 5000 metr masofasida bo‘lib o‘tdi va Meseret Defar ikkinchi o‘rinni egalladi.
Parijda bo‘lib o‘tgan Jahon chempionatidagi debyutida Tirunesh 5000 metr masofada Ispaniyalik Marta Dominges va Keniyalik Edith Masai bilan poygada g‘alaba qozondi. Shu tariqa u Jahon chempionatida individual oltin medalni qo‘lga kiritgan eng yosh sportchiga aylandi[6]. U o‘sha poygani eslab: “Men Parijda faqatgina ‘A’ normani bajarganim uchun qatnashdim. Mendan hech kim g‘alaba kutmagan edi. Hech qanday bosim yo‘q edi. Barcha favoritlar bir-biriga qarab yugurdi, hech kim finishni o‘ylamadi. Men esa oldinga otilib chiqdim va g‘alaba qozonganimga hayron bo‘ldim,” degan edi.
Oktyabr oyida u Nigeriyaning Abuja shahrida o‘tkazilgan Butun Afrika o‘yinlarida 5000 metr masofada to‘rtinchi o‘rinni egalladi va Hindistonning Haydarobod shahrida o‘tgan Afro-Osiyo o‘yinlarida shu masofada ikkinchi o‘ringa chiqdi[6]. Har ikki musobaqada ham Meseret Defar g‘olib bo‘ldi. Tirunesh: “Parijdan keyin biroz charchagan edim va mashg‘ulotlarni yaxshi bajara olmadim. Bu musobaqalarga tayyor emasdim,” degan edi.
2004: Afina Olimpiadasida bronza medali
[tahrir | manbasini tahrirlash]2004-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida, Afina shahrida, Tirunesh 5000 metr masofada uchinchi o‘rinni egalladi. U Meseret Defar va keniyalik Isabella Ochichi ortidan marraga yetib keldi[10]. 19 yoshida u Efiopiya tarixidagi Olimpiadada medal olgan eng yosh sportchiga aylandi[6]. U bu poyga haqida shunday degan: “Biroz vaznim ortiq edi va poyganing boshida Elvanni quvib borganimdan keyin, yakunida boshqalar bilan raqobat qila olmadim. Hafsalam pir bo‘lmadi. O‘z sabog‘imni oldim".
2005: Jahon chempionatida ikki karra oltin medal sohibasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Yanvar oyida, Reebok Boston Indoor musobaqasida, Tirunesh yopiq inshootdagi 5000 metr masofaga yugurishda yangi jahon rekordini o‘rnatdi — 14:32.93. Bu ko‘rsatkich oldingi rekordchi Berhane Adere natijasidan 6.36 soniyaga tezroq edi. Ikkinchi bo‘lib uning opasi Ejegayehu yetib keldi, biroq Tiruneshdan 25 soniyadan ko‘proq ortda qoldi. Ular birga 4000 metrgacha yugurishgan, biroq oxirgi 1000 metrlikda Ejegayehu kuchdan qoldi[11][12]. Tiruneshning 1000 metrlik oraliq vaqt ko‘rsatkichlari: 2:56.0 – 2:55.2 – 3:00.0 – 2:55.0 – 2:46.8.
Mart oyida u Fransiyaning Saint-Galmier shahrida bo‘lib o‘tgan Jahon kross musobaqasida ikki karra oltin medal sohibiga aylandi. U bu musobaqada ikki yo‘nalishda g‘olib chiqqan tarixdagi ikkinchi ayol sportchi bo‘ldi (birinchi Sonia O'Sullivan edi).
Helsinki shahridagi Jahon chempionatida Tirunesh o‘z opasi Ejegayehu va Adere ustidan g‘alaba qozonib, 10 000 metr masofada oltin medalni qo‘lga kiritdi. Oradan bir hafta o‘tib, u Meseret Defar va Ejegayehu ustidan yana bir bor g‘alaba qozonib, 5000 metrda chempionlikni ham qo‘lga kiritdi va bir Jahon chempionatida 5000/10 000 metr juft masofasida g‘alaba qozongan birinchi ayol sportchiga aylandi. Xalqaro yengil atletika federatsiyasi (IAAF) bu ikkita g‘alabani 2005-yilning eng yaxshi ayollar sport natijalari deb e’lon qildi[13]. Ushbu musobaqalardan oldin Tirunesh: “Men Parijda (2003) g‘alaba qozonganimda, barchasi meni ‘kichkina qizaloq’ deb atashdi. Endi men o‘sha qizaloq emasman. Men ulg‘aydım va musobaqalarda hech kimdan qo‘rqmayman,” degan edi.
2006: Tirunesh va Defar o‘rtasidagi raqobat kuchayadi
[tahrir | manbasini tahrirlash]1-aprel kuni Yaponiyaning Fukuoka shahrida bo‘lib o‘tgan Butunjahon kross yugurish musobaqasida Tirunesh uzoq masofali yugurishda g‘olib chiqdi. Biroq, keyingi kuni qisqa masofali yugurishda ishtirok eta olmadi.
U 5000 metr masofasidagi Olmos ligasining olti musobaqasidan beshtasida g‘alaba qozonib, 83 333 AQSh dollari miqdorida mukofot oldi. Shuningdek, u Jahon yengil atletika finalida ham 5000 metrga yugurishda g‘alaba qozondi. Tirunesh va Meseret Defar bu yetti musobaqaning beshtasida o‘zaro bellashishdi, ularning to‘rttasida Tirunesh g‘olib chiqdi.
Defar esa 5000 metrga yugurishda Mavrikiyda o‘tgan Afrika chempionatida va 3000 metrga yugurishda Jahon yengil atletika finalida Tiruneshni mag‘lub etdi.
2007: 10 000 metr bo‘yicha jahon chempionligi muvaffaqiyatli himoyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]27-yanvar kuni Boston shahrida o‘tgan Reebok Indoor Games musobaqasida Tirunesh 5000 metrga yugurishda o‘zining sobiq yopiq inshootlar bo‘yicha jahon rekordini yangilab, 14:27.42 vaqt ko‘rsatdi. Bu rekord 2009-yilgacha, Meseret Defar uni yangilamaguncha amalda bo‘ldi.
Osakada o‘tgan Jahon chempionatida u o‘rtadagi yiqilish va qorin og‘rig‘iga qaramay, 10 000 metrga yugurishda 31:55.41 ko‘rsatkich bilan g‘alaba qozondi. Shunday qilib, u jahon chempionatida ketma-ket ikki marta 10 000 metr masofada g‘alaba qozongan ilk ayol bo‘ldi. U bu safar 5000 metrga yugurishda ishtirok etmadi.
2008: Pekin Olimpiadasida ikki karra oltin medal sohibasi va 5000 metr bo‘yicha jahon rekordi
[tahrir | manbasini tahrirlash]6-iyun kuni Norvegiyaning Oslo shahridagi Bislett o‘yinlarida Tirunesh 5000 metrga yugurishda 14:11.15 vaqt ko‘rsatib, Meseret Defarning avvalgi rekordidan 5.48 soniyaga yaxshilab, yangi jahon rekordini o‘rnatdi.
Oradan olti kun o‘tib, u Ostravada o‘tgan Golden Spike Gran-prisida 10 000 metrga yugurishda 31:03.37 natija bilan g‘alaba qozondi.
2008-yilgi Pekin yozgi Olimpiadasida: - 15-avgust kuni 10 000 metr masofaga 29:54.66 vaqt bilan yugurib, Olimpiada rekordini yangiladi va Afrika rekordini o‘rnatdi. - Oradan yetti kun o‘tib, 5000 metrga yugurishda ham g‘alaba qozondi va Meseret Defarni 2.72 soniyaga ortda qoldirdi.
Tirunesh bir Olimpiadada 5000 va 10 000 metr masofalarda g‘alaba qozongan ilk ayol atlet bo‘ldi.
U Track & Field News jurnali tomonidan 2008-yilning eng yaxshi sportchisi deb topildi va Jahon yengil atletika federatsiyasi (IAAF) tomonidan yilning eng yaxshi chiqishi uchun mukofotga sazovor bo‘ldi. Shuningdek, IAAF tomonidan "Yilning eng yaxshi sportchisi" mukofotiga nomzod bo‘ldi.
2009: Jarohatlar sababli qisqa mavsum, ammo 15 km bo‘yicha jahon rekordi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Jarohatlar tufayli Tirunesh Iordaniyaning Amman shahrida bo‘lib o‘tgan 2009 IAAF World Cross Country Championships hamda Berlindagi 2009 World Championships in Athletics musobaqalarida ishtirok eta olmadi.
15-noyabr kuni u Niderlandiyaning Nijmegen shahrida bo‘lib o‘tgan Zevenheuvelenloop 15 km poygasida 46:28 natija bilan g‘alaba qozonib, jahonning eng yaxshi vaqtini qayd etdi. Bu ko‘rsatkich Kayoko Fukushining avvalgi eng yaxshi vaqtidan deyarli yarim daqiqaga yaxshi edi. (Tiruneshning rekordi 2015-yil 15-fevralda Florence Kiplagat tomonidan yangilandi.)
Bu Tiruneshning 2005-yildan beri ilk yo‘l yugurish musobaqasi edi, ammo u yo‘l yugurishga o‘tish rejasini rad etib, trek hali ham uning asosiy maqsadi ekanini aytdi. Uning 5 km bo‘yicha oraliq vaqtlari: 15:58 – 15:25 – 15:05. Tirunesh: “Garchi bu poygaga erim bilan birga tayyorgarlik ko‘rgan bo‘lsak-da, yo‘l poygasi butunlay boshqa narsa. Nima bo‘lishini oldindan bilmadingiz. Shu sabab, boshida tez yugurmadim. ... 10 km dan keyin tezlikni oshirdim va oxirgi 3 kmda uchayotgandek his qildim. Finishdan keyin erim ham yutganini eshitish yoqimli,” dedi[14].
2010
[tahrir | manbasini tahrirlash]Fevral oyida Tirunesh Birmingem (Buyuk Britaniya) shahridagi Aviva Grand Prix musobaqasida ikki mil (3.22 km) masofada 9:12.23 vaqt bilan tarixdagi uchinchi eng tez yopiq inshoot natijasini ko‘rsatdi[15][16]. U mil oraliqlarini 4:41.2 va 4:31.1 da bosib o‘tdi.[17]
Polshaning Bydgoszcz shahrida bo‘lib o‘tgan 2010 IAAF World Cross Country Championshipsda Tirunesh to‘rtinchi o‘rinni egalladi.
Keyin esa u Nayrobida bo‘lib o‘tgan Afrika chempionatida 10 000 metrga yugurishda 31:51.39 vaqt bilan chempionlikni muvaffaqiyatli himoya qildi. Uning so‘nggi 400 metri atigi 61 soniyada bosib o‘tildi[18].
2012: 10,000 metrga Olimpiada oltin medalini muvaffaqiyatli himoya qilish
[tahrir | manbasini tahrirlash]O‘ng oyog‘idagi stress sinishi sababli Tirunesh 16 oy musobaqalarda ishtirok eta olmadi. U 2011-yil 31-dekabrda Madrid (Ispaniya)da o‘tgan 10 km San Silvestre Vallecana yo‘l poygasida Gelete Burkani oxirgi daqiqalarda ortda qoldirib, g‘alaba bilan musobaqalarga qaytdi[19].
2012-yil 4-fevralda u Boston (AQSH)dagi New Balance Indoor Grand Prix turnirida ikki mil masofada g‘alaba qozondi[20]. Aprel oyida esa Carlsbad 5000 yo‘l poygasida ikkinchi bor chempion bo‘ldi[21].
1-iyun kuni Prefontaine Classic (Eugene, AQSH) musobaqasida (Diamond League) u yilning ilk ochiq stadionda yugurish musobaqasida Florence Kiplagatni ortda qoldirib, 10,000 metrda g‘olib chiqdi[22][23].
8-iyun kuni Nyu-Yorkdagi Adidas Grand Prix musobaqasida (Diamond League) Tirunesh 5000 metrda g‘alaba qozondi. U so‘nggi 400 metrni 61.54 soniyada bosib o‘tdi. Ikkinchi o‘rindagi Meseret Defardan 6 soniyadan ko‘proq farq bilan oldinda bo‘ldi[24][25].
2012-yilgi London Yozgi Olimpiadasida Tirunesh 10,000 metr masofasida kuchli so‘nggi 600 metr bilan 30:20.75 vaqt natijasi bilan oltin medalni himoya qildi[26]. Bu yilning eng yaxshi natijasi edi[27]. Shunday qilib, u 10,000 metrda ketma-ket ikki Olimpiada oltin medalini qo‘lga kiritgan ilk ayol bo‘ldi. Tirunesh: “Bugun men hech qachon bunchalik baxtli bo‘lmaganman – bu hatto Pekindan ham a’lo,” dedi[28].
5000 metrda esa u Meseret Defar (oltin) va Vivian Cheruiyot (kumush) ortidan uchinchi o‘rinda yakunladi[29], shunday qilib, 2008-yildagi 5000/10,000 metr dublini takrorlay olmadi. Musobaqadan so‘ng: “Bugun men xursand emasman. Bor kuchimni berdim, ammo bronzani maqsad qilmagan edim. Bir oz hafsalam pir bo‘ldi,” dedi,
Olimpiadadan so‘ng 16-sentabrda Angliya shimolidagi BUPA Great North Run yarim marafonida yo‘l yugurish musobaqalariga qaytdi. Bu uning yarim marafondagi ilk ishtiroki bo‘lib, u 1:07:35 vaqt bilan g‘alaba qozondi. 2012-yil Olimpiada va 2011-yil jahon chempionati marafon g‘oliblari – Tiki Gelana va Edna Kiplagat – shaxsiy rekordlar o‘rnatganiga qaramay, Tirunesh ularni ortda qoldirdi[30].
Tirunesh yili 18-noyabrda Niderlandiyaning Nijmegen shahrida bo‘lib o‘tgan ABN-AMRO Zevenheuvelenloop musobaqasida 15 km masofada yilning eng yaxshi natijasini qayd etib, g‘alaba bilan yakunlandi[31].
2013: 10,000 metr masofasida uchinchi jahon chempionati oltin medali
[tahrir | manbasini tahrirlash]Fevral oyida Tirunesh Boston shahridagi New Balance Indoor Grand Prix musobaqasida 2 mil masofaga yopiq inshootdagi jahon rekordini yangilashga umid bog'lagan edi. Ammo, peysmer 1 kilometrdan keyin chiqib ketdi va Tirunesh 9:13.17 da yakunlab, rekorddan 7 soniyaga ortda qoldi. U shunday dedi: "Yilning birinchi poygasidan xursandman. Yaxshi peys bo'lganida 9:03 yoki 9:04 da yugurgan bo'lardim. Yolg'iz yugurish qiyin. 5000 metrda jahon rekordini o'rnatganimda yaxshi peysmerlar bo'lgan."
21 aprel kuni London marafonida ishtirok etmoqchi edi, ammo tovoni tagidagi jarohati tufayli bu rejasini kechiktirdi.
May oyida Buyuk Manchester yugurish musobaqasida 10 km masofada 30:49 natija bilan g'olib chiqdi, bu natija Efiopiya rekordi va musobaqa rekordi hisoblanadi.
1 iyun kuni AQShning Oregon shtatidagi Eugene shahrida bo'lib o'tgan Prefontaine Classic musobaqasida 5000 metrda g'olib chiqdi (14:42.01). Bu musobaqa Jahon chempionati uchun Efiopiya saralash musobaqasi sifatida o'tkazilgan.
27 iyun kuni Chexiyaning Ostrava shahrida bo'lib o'tgan Golden Spike musobaqasida 10,000 metrda 30:26.67 bilan birinchi bo'ldi.
6 iyul kuni Parijdagi Diamond League musobaqasida 5000 metrda 2008 yildan beri eng tez vaqtni (14:23.68) ko'rsatdi.
Jahon chempionatida (Moskva) 10,000 metr masofada favorit bo'lgan Tirunesh poyga davomida yetakchilarni kuzatib bordi va so'nggi 500 metrda yetakchilikni qo'lga olib, oltinchi shaxsiy jahon chempionati oltin medalini qo'lga kiritdi (vaqti: 30:43.45, so'nggi 400 m: 59.98 soniya).
U dastlab 5000 metrda ham qatnashmoqchi edi, lekin Efiopiya yengil atletika federatsiyasi faqat bitta poygada qatnashishlarini so'raganini aytib, musobaqani o'tkazib yubordi.
29 avgust kuni Tsürichdagi Weltklasse musobaqasida Defar bilan raqobatlashdi. Genzebe Dibaba 600 metr qolganda chiqib ketdi. Defar so'nggi 100 metrda Tiruneshni ortda qoldirib, 14:32.83 bilan g'alaba qozondi; Tirunesh 14:34.82 bilan ikkinchi bo'ldi.
3 kun o'tib, Niderlandiyaning Tilburg shahrida 10 km yo'l yugurishida qatnashib, 30:30 natija bilan to'rtinchi eng tez vaqtni ko'rsatdi. Bu natija Efiopiya milliy rekordi va Tiruneshning shaxsiy rekordidan 19 soniyaga tezroq edi.
15 sentabr kuni Angliyaning shimolida bo'lib o'tgan Great North Run yarim marafonida qatnashdi. Priscah Jeptoo musobaqani 1:05:45 bilan yutdi. Defar ikkinchi, Tirunesh esa shaxsiy rekordi bilan uchinchi (1:06:55) bo'ldi.
2014–2015: Marafon debyuti va onalik
[tahrir | manbasini tahrirlash]2014 yil London marafonida debyut qildi. Uchinchi o'rinda 2:20:35 natija bilan yakunladi. Edna Kiplagat g'olib, Florence Kiplagat esa ikkinchi bo'ldi. Tirunesh 30 km atrofida suv shishasini tushirib yuborgani uchun to'xtab, ortga qoldi.
2014 yil 5 noyabrda homiladorligi sabab 2015 yilgi mavsumni o'tkazib yuborishini e'lon qildi. 2015 yil mart oyida o'g'li tug'ildi.
2016: Olimpiya bronza medali tarixiy 10,000 metr poygada
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tirunesh 2016 yilda musobaqalarga qaytib, Rio-de-Janeyrodagi yozgi Olimpiya o'yinlarida 10,000 metrda ishtirok etdi. Bu safar 5000 metrda qatnashmadi.
29 iyun kuni Gollandiyaning Hengelo shahrida o'tkazilgan Efiopiya saralash musobaqasida Tirunesh ilk bor 10,000 metrda mag'lub bo'ldi. Almaz Ayana 30:07.00 bilan g'olib bo'ldi, Gelete Burka ikkinchi (30:28.47), Tirunesh esa uchinchi (30:28.53) bo'ldi.
Rio Olimpiadasida tarixdagi eng kuchli 10,000 metr poygalaridan biri bo'lib o'tdi. Tirunesh bronza medalini qo'lga kiritdi. Uning vaqti 29:42.56 bo'lib, shaxsiy rekordidan 12.1 soniyaga yaxshilandi.
Almaz Ayana 29:17.45 natija bilan jahon rekordini yangiladi. Vivian Cheruiyot (Keniya) 29:32.53 bilan kumush medalni oldi. Alice Aprot Nawowuna (Keniya) 29:53.51 bilan to'rtinchi bo'ldi. Tirunesh poygadan so'ng shunday dedi: "Farzandim tug'ilganidan keyin qisqa vaqt o'tdi. Shunga qaramay, bronza oldim... Bu men uchun, oilam va Efiopiya uchun katta narsa. Bu medal o'g'limga atalgan."
2017: Jahon chempionatida 10 000 metrda kumush medal
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tirunesh yana London marafonida ishtirok etdi va 2:17:56 vaqt bilan ikkinchi o‘rinni egalladi. Bu natija uni marafonda tarixdagi uchinchi eng tez yugurgan ayol sportchiga aylantirdi. G‘olib bo‘lgan Mary Jepkosgei Keitany 2:17:01 bilan faqat ayollar ishtirokidagi marafon bo‘yicha jahon rekordini o‘rnatdi. Faqatgina Paula Radcliffe 2003 yilda aralash musobaqada 2:15:25 bilan tezroq yugurgan.
Avgust oyida Londonda bo‘lib o‘tgan Jahon chempionatida Tirunesh 10 000 metrda kumush medalni qo‘lga kiritdi, u g‘olib Almaz Ayana’dan 46.37 soniyaga ortda qoldi. Ayana 4000 metrda tempni keskin oshirib yubordi va keyingi 1000 metrni 2:49.18 da yakunladi. Tirunesh bu musobaqaga atigi ikki oy tayyorgarlik ko‘rganini aytib, shunday degan: "Agar Ayana ortidan quvganimda, medalni qo‘lga kirita olmasdim. Hozirgi imkoniyatimni bilaman, chunki bu musobaqaga tayyorgarligim juda qisqa bo‘ldi." Bu Ayana tomonidan ketma-ket uchinchi marta Tiruneshni 10 000 metrda mag‘lub etish bo‘ldi.
Tiruneshning 1000 metrlik bo‘linmalaridagi vaqtlari:
- 1000 metr: 3:31.43 (20-o‘rin)
- 2000 metr: 3:18.88 (6:50.31) (17-o‘rin)
- 3000 metr: 3:09.37 (9:59.68) (2-o‘rin)
- 4000 metr: 3:04.66 (13:04.34) (6-o‘rin)
- 5000 metr: 2:56.30 (16:00.64) (6-o‘rin)
- 6000 metr: 2:59.86 (19:00.50) (6-o‘rin)
- 7000 metr: 3:02.10 (22:02.60) (4-o‘rin)
- 8000 metr: 3:05.70 (25:08.30) (5-o‘rin)
- 9000 metr: 3:04.41 (28:12.71) (4-o‘rin)
- Finish: 2:49.98 (31:02.69) (2-o‘rin)
- Oxirgi 5000 metr: 15:02.05
Tirunesh 8-oktabr kuni Chicago marafonida yugurishga ahd qildi. U ushbu 40-marafon nashrida 2:18:30 vaqt bilan oltin medalni qo‘lga kiritdi.
2018
[tahrir | manbasini tahrirlash]Aprel oyida yana London marafonida ishtirok etdi, ammo musobaqani yakunlay olmadi. Keyingi oyda esa Great Manchester Run yo‘l yugurish musobaqasida 10K masofasida ketma-ket uchinchi marta va umumiy beshinchi marta g‘olib chiqdi.
Sentyabr oyida Berlin marafonida 2:18:55 vaqt bilan uchinchi o‘rinni oldi. Oktyabrda Dehli yarim marafonida oltinchi bo‘ldi. 31-dekabrda esa Madridda bo‘lib o‘tgan San Silvestre Vallecana yo‘l yugurish 10k musobaqasida ishtirok etdi.[1]
U 30:40 vaqt bilan uchinchi bo‘ldi. Musobaqani Brigid Kosgei (Keniya) 29:54 bilan yutdi, ikkinchi o‘rin esa Hellen Obiri (Keniya)ga nasib etdi — 29:59. Ushbu musobaqaning pastga qarab nishab yo‘nalishda o‘tkazilgani sababli natijalar jahon rekordi sifatida tan olinmaydi.
2023
[tahrir | manbasini tahrirlash]37 yoshli Tirunesh 2018-yil dekabridan beri ilk bor yugurishga qaytdi. U uchinchi farzandini dunyoga keltirgach, yanvar oyida Houston yarim marafonida ishtirok etdi. Musobaqani 71:35 vaqt bilan 16-o‘rinda yakunladi.
Shaxsiy hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tirunesh 2004 va 2008-yillarda Olimpiada o‘yinlarida 10 000 metr masofaga yugurishda kumush medal olgan Sileshi Sihinega turmushga chiqqan. Ularning o‘g‘li – Natan Sileshi 2015-yil mart oyida tug‘ilgan[8][32][33]. U Allon ismli ikkinchi farzandini dunyoga keltirgan. 2021-yilda uchinchi farzandini ham dunyoga keltirgan.
2008-yil Pekin Olimpiadasidan so‘ng, uning klubi – Prisons Police, mamlakat va klubdagi xizmatlari uchun unga Bosh superintendant (Chief Superintendent) unvonini bergan[34]. Tirunesh Addis-Abeba universitetining faxriy doktorlik unvoniga ega[35]. Poytaxt chekkasida uning nomi bilan atalgan shifoxona mavjud.
U mehmonxona biznesiga ham qadam qo‘ygan bo‘lib, o‘z nomi bilan ataluvchi uch yulduzli mehmonxona tashkil qilgan. Mehmonxona 2013-yil oxirida ochilishi rejalashtirilgan edi.
Natijalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Olimpiada (ochiq stadionda)
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ushbu Olimpiya yugurish musobaqalarida Tiruneshning quyidagi raqibalariga qarshi yutuq–mag‘lubiyat ko‘rsatkichi quyidagicha:
- 2-0 Gelete Burka
- 2-2 Vivian Cheruiyot
- 1-0 Edith Masai
- 1-0 Ejegayehu Dibaba (opa)
- 1-0 Elvan Abeylegesse
- 1-0 Linet Masai
- 1-0 Lornah Kiplagat
- 1-0 Meselech Melkamu
- 1-0 Sentayehu Ejigu
- 1-0 Sonia O'Sullivan
- 1-0 Werknesh Kidane
- 1-2 Meseret Defar
- 0-0 Aberu Kebede
- 0-0 Ayelech Worku
- 0-0 Berhane Adere
- 0-0 Bezunesh Bekele
- 0-0 Derartu Tulu (amakivachchasi)
- 0-0 Emily Chebet
- 0-0 Eyerusalem Kuma
- 0-0 Florence Kiplagat
- 0-0 Gabriela Szabo
- 0-0 Genzebe Dibaba (singlisi)
- 0-0 Marla Runyan
- 0-0 Paula Radcliffe
- 0-0 Tatyana Tomashova
- 0-1 Almaz Ayana
- Umumiy: 14–5 (73.7 foiz)
| Yil | Joylashuv | Musobaqa | Natija | Vaqt | Izoh |
|---|---|---|---|---|---|
| 2004 | Afina | 5000 metr | 3-o‘rin | 14:51.83[10] | 1-o‘rin: Meseret Defar 10-o‘rin: Sentayehu Ejigu 12-o‘rin: Elvan Abeylegesse 14-o‘rin: Sonia O'Sullivan DNF: Edith Masai |
| 2008 | Pekin | 10 000 metr | 1-o‘rin | 29:54.66 | 3-o‘rin: Linet Masai 6-o‘rin: Lornah Kiplagat 12-o‘rin: Ejegayehu Dibaba |
| 5000 metr | 1-o‘rin | 15:41.40 | 2-o‘rin: Defar 4-o‘rin: Vivian Cheruiyot 7-o‘rin: Meselech Melkamu | ||
| 2012 | London | 10 000 metr | 1-o‘rin | 30:20.75[26] | 3-o‘rin: Cheruiyot 4-o‘rin: Werknesh Kidane |
| 5000 metr | 3-o‘rin | 15:05.15[29] | 1-o‘rin: Defar 2-o‘rin: Cheruiyot 5-o‘rin: Gelete Burka | ||
| 2016 | Rio-de-Janeyro | 10 000 metr | 3-o‘rin | 29:42.56 | 1-o‘rin: Almaz Ayana 2-o‘rin: Cheruiyot 8-o‘rin: Burka |
IAAF jahon chempionatlari musobaqalari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tirunesh IAAF Yopiq inshootlar bo‘yicha jahon chempionatlarining hech birida qatnashmagan. Boshqa IAAF jahon chempionati musobaqalarida esa, Tirunesh quyidagi raqiblariga qarshi yakuniy natijalarda shunday g‘alaba/mag‘lubiyat ko‘rsatkichlariga ega. Faqat final bosqichlari hisobga olingan. "Maqsadga yetmagan" (DNF) — poygani yakunlagan barcha raqiblarga yutqazilgan deb hisoblanadi. "Startga chiqmagan" esa musobaqada ishtirok etmagan sifatida ko‘riladi.
- 7-0 Ejegayehu Dibaba (opa)
- 6-2 Meselech Melkamu
- 5-1 Werknesh Kidane
- 4-1 Bezunesh Bekele
- 3-1 Emily Chebet Muge
- 2-0 Berhane Adere
- 2-0 Elvan Abeylegesse
- 2-1 Gelete Burka
- 2-1 Vivian Cheruiyot
- 2-2 Edith Masai
- 1-0 Eyerusalem Kuma
- 1-0 Florence Kiplagat
- 1-0 Gabriela Szabo
- 1-0 Meseret Defar
- 1-0 Paula Radcliffe
- 1-0 Sonia O'Sullivan
- 1-1 Linet Masai
- 1-2 Lornah Kiplagat
- 0-0 Aberu Kebede
- 0-0 Ayelech Worku
- 0-0 Derartu Tulu (amakivachchasi)
- 0-0 Genzebe Dibaba (singlisi)
- 0-0 Marla Runyan
- 0-0 Sentayehu Ejigu
- 0-0 Tatyana Tomashova
- 0-1 Almaz Ayana
- Jami: 43-13 (76.8 foiz)
| Yil | Tur | Joylashuv | Musobaqa | Natija | Vaqt | Izoh |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2003 | Kross-yugurish | Lozanna, Shveytsariya | Qisqa masofa | 7-o‘rin | 12:54 | 1: Edith Masai 2: Worknesh Kidane 9: Ejegayehu Dibaba 10: Eyerusalem Kuma 28: Bezunesh Bekele |
| 2003 | Stadion (ochiq) | Parij | 5000 metr | 1-o‘rin | 14:51.72 | 3: E. Masai 5: Elvan Abeylegesse 10: Berhane Adere 11: Gabriela Szabo 15: Sonia O'Sullivan |
| 2004 | Kross-yugurish | Bryussel | Qisqa masofa | 2-o‘rin | 13:09 | 1: E. Masai 4: Kidane 8: Vivian Cheruiyot 10: E. Dibaba 18: Bekele |
| 2005 | Kross-yugurish | Sen-Galmye, Fransiya | Uzoq masofa | 1-o‘rin | 26:34 | 2: Kidane 3: Meselech Melkamu 10: Bekele |
| Qisqa masofa | 1-o‘rin | 13:15 | 2: Kidane 6: Melkamu 12: Bekele 14: E. Dibaba | |||
| 2005 | Stadion (ochiq) | Xelsinki | 10,000 metr | 1-o‘rin | 30:24.02 | 2: Adere 3: E. Dibaba 5: E. Masai 6: Kidane 9: Paula Radcliffe |
| 5000 metr | 1-o‘rin | 14:38.59[36] Musobaqa rekordi | 2: Meseret Defar 3: E. Dibaba 4: Melkamu | |||
| 2006 | Kross-yugurish | Fukuoka, Yaponiya | Uzoq masofa | 1-o‘rin | 25:21 | 2: Lornah Kiplagat 3: Melkamu 14: E. Dibaba |
| Qisqa masofa | DNF | -- | Yugurishni yarim yo‘lda tark etdi[37] 1: Gelete Burka 3: Melkamu 5: L. Kiplagat 8: Cheruiyot 9: Bekele | |||
| 2007 | Kross-yugurish | Mombasa, Keniya | Senior masofa | 2-o‘rin | 26:47 | 1: L. Kiplagat 3: Melkamu 4: Burka 5: Florence Kiplagat 8: Cheruiyot 28: Abeylegesse DNF: Emily Chebet Muge |
| 2007 | Stadion (ochiq) | Osaka | 10,000 metr | 1-o‘rin | 31:55.41 | 7: E. Dibaba 9: Chebet Muge |
| 2008 | Kross-yugurish | Mombasa, Keniya | Senior masofa | 1-o‘rin | 25:10 | 3: Linet Masai 6: Burka 9: Melkamu |
| 2009 | Kross-yugurish | Amman, Iordaniya | Ishtirok etmagan | -- | -- | |
| 2009 | Stadion (ochiq) | Berlin | Ishtirok etmagan | -- | -- | |
| 2010 | Kross-yugurish | Bidgosch, Polsha | Senior masofa | 4-o‘rin | 24:38 | 1: Chebet Muge 2: L. Masai 3: Melkamu 9: Kidane |
| 2011 | Kross-yugurish | Punta Umbria, Ispaniya | Ishtirok etmagan | -- | -- | |
| 2011 | Stadion (ochiq) | Daegu, Janubiy Koreya | Ishtirok etmagan | -- | -- | |
| 2013 | Kross-yugurish | Bidgosch, Polsha | Ishtirok etmagan | -- | -- | |
| 2013 | Stadion (ochiq) | Moskva | 10,000 metr | 1-o‘rin | 30:43.55 | 4: Chebet Muge |
| 2015 | Kross-yugurish | Guoyang, Xitoy | Ishtirok etmagan | -- | -- | |
| 2015 | Stadion (ochiq) | Pekin | Ishtirok etmagan | -- | -- | |
| 2017 | Kross-yugurish | Kampala, Uganda | Ishtirok etmagan | -- | -- | |
| 2017 | Stadion (ochiq) | London | 10,000 metr | 2-o‘rin | 31:02.69 | 1: Almaz Ayana |
Afrika chempionati (stadion yugurish)
[tahrir | manbasini tahrirlash]Afrika chempionatidagi stadion yugurish musobaqalarida Dibaning quyidagi raqibalariga qarshi yutgan/yutqazgan natijalari:
- 2-0 Meselech Melkamu
- 1-0 Ejegayehu Dibaba (opa)
- 1-0 Linet Masai
- 0-0 Aberu Kebede
- 0-0 Almaz Ayana
- 0-0 Ayelech Worku
- 0-0 Berhane Adere
- 0-0 Bezunesh Bekele
- 0-0 Derartu Tulu (amakivachcha)
- 0-0 Edith Masai
- 0-0 Elvan Abeylegesse
- 0-0 Emily Chebet
- 0-0 Eyerusalem Kuma
- 0-0 Florence Kiplagat
- 0-0 Gelete Burka
- 0-0 Genzebe Dibaba (opa-singil)
- 0-0 Sentayehu Ejigu
- 0-0 Vivian Cheruiyot
- 0-0 Werknesh Kidane
- 0-1 Meseret Defar
- Jami: 4-1 (80 foiz)
| Yil | Joylashuv | Musobaqa | Natija | Ko‘rsatkich | Izoh |
|---|---|---|---|---|---|
| 2002 | Tunis | Absent | -- | -- | -- |
| 2004 | Brazavil, Kongo Respublikasi | Absent | -- | -- | -- |
| 2006 | Bambus, Mavrikiy | 5000 metr | 2-o‘rin | 15:56.04 | 1-o‘rin: Meseret Defar 6-o‘rin: Meselech Melkamu |
| 2008 | Addis-Abeba, Efiopiya | 10 000 metr | 1-o‘rin | 32:49.08 | 2-o‘rin: Ejegayehu Dibaba |
| 2010 | Nayrobi, Keniya | 10 000 metr | 1-o‘rin | 31:51.39 | 2-o‘rin: Melkamu 3-o‘rin: Linet Masai |
| 2012 | Porto-Novo, Benin | Absent | -- | -- | -- |
| 2014 | Marokash, Marokash | Absent | -- | -- | -- |
| 2016 | Durban, Janubiy Afrika | Absent | -- | -- | -- |
| 2018 | Lagos, Nigeriya |
Butun Afrika o‘yinlari (stadion yugurish)
[tahrir | manbasini tahrirlash]Butun Afrika o‘yinlaridagi stadion yugurish musobaqalarida Dibaning quyidagi raqibalariga qarshi yutgan/yutqazgan natijalari:
- 1-0 Edith Masai
- 1-0 Sentayehu Ejigu
- 0-0 Meselech Melkamu
- 0-0 Ejegayehu Dibaba (opa)
- 0-0 Linet Masai
- 0-0 Aberu Kebede
- 0-0 Almaz Ayana
- 0-0 Ayelech Worku
- 0-0 Berhane Adere
- 0-0 Bezunesh Bekele
- 0-0 Derartu Tulu (amakivachcha)
- 0-0 Elvan Abeylegesse
- 0-0 Emily Chebet
- 0-0 Eyerusalem Kuma
- 0-0 Florence Kiplagat
- 0-0 Gelete Burka
- 0-0 Genzebe Dibaba (opa-singil)
- 0-0 Vivian Cheruiyot
- 0-0 Werknesh Kidane
- 0-1 Meseret Defar
- Jami: 2-1 (66.7 foiz)
| Yil | Joylashuv | Musobaqa | Natija | Ko‘rsatkich | Izoh |
|---|---|---|---|---|---|
| 2003 | Abuja, Nigeriya | 5000 metr | 4-o‘rin | 16:43.40[38] | 1-o‘rin: Meseret Defar 5-o‘rin: Sentayehu Ejigu 6-o‘rin: Edith Masai |
| 2007 | Algeriya, Jazoir | Absent | -- | -- | -- |
| 2011 | Maputo, Mozambik | Absent | -- | -- | -- |
| 2015 | Brazavil, Kongo Respublikasi | Absent | -- | -- | -- |
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- 1 2 „Tirunesh DIBABA – Athlete Profile“. World Athletics. Qaraldi: 2023-yil 1-yanvar.
- ↑ Turner, Chris. „News Flash – 14:11.15 – Dibaba smashes World 5000m record in Oslo! – ÅF Golden League 2008“. International Association of Athletics Federations (2008-yil 6-iyun). Qaraldi: 2016-yil 27-aprel.
- ↑ Athlete profile on london2012.com (Wayback Machine saytida 30 July 2012 sanasida arxivlangan). Retrieved 4 August 2012.
- ↑ „No longer a "little girl", Tirunesh Dibaba is ready to make history in Helsinki“ (en). www.iaaf.org. Qaraldi: 2019-yil 1-oktyabr.
- ↑ „Africa Sports Dynasties | The Dibaba Dynasty“ (en). www.boxscorenews.com. Qaraldi: 2023-yil 31-mart.
- 1 2 3 4 5 6 7 Evans, Joshua „Ethiopian icon Tirunesh Dibaba looks to add to family's legacy at Rio 2016“. International Business Times (2016-yil 1-avgust). Qaraldi: 2017-yil 26-iyun.
- ↑ „World Records - Women Indoor & Women Outdoor“. International Association of Athletics Federations. Qaraldi: 2017-yil 25-iyun.
- 1 2 3 „Meet the Dibabas: The Fastest Family on the Planet“. Vogue (2016-yil 31-mart). 2017-yil 3-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 25-iyul.
- ↑ Peters, Lionel; Magnusson, Tomas „WORLD JUNIOR CHAMPIONSHIPS WJC - 2002 Kingston JAM Jul 16-21“. WORLD JUNIOR ATHLETICS HISTORY ("WJAH"). 2014-yil 24-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 19-iyul.
- 1 2 „28th Olympic Games - 5000 Metres Women“. International Association of Athletics Federations (2004-yil 23-avgust). Qaraldi: 2017-yil 28-iyun.
- ↑ „Results - Reebok Boston Indoor Games“. USA Track & Field (2005-yil 29-yanvar). Qaraldi: 2017-yil 26-iyun.
- ↑ Morse, Parker „TIRUNESH DIBABA RUNS 14:32.93 WORLD INDOOR 5000M RECORD“. International Association of Athletics Federations (2005-yil 30-yanvar). Qaraldi: 2017-yil 26-iyun.
- ↑ „BEKELE AND ISINBAYEVA WIN ATHLETES OF THE YEAR TITLES FOR SECOND YEAR - 2005 WORLD ATHLETICS GALA“. International Association of Athletics Federations (2005-yil 10-sentyabr). Qaraldi: 2017-yil 26-iyun.
- ↑ van Hemert, Wim. „Dibaba shatters 15Km World record in Nijmegen! – UPDATED“. International Association of Athletics Federations (2009-yil 15-noyabr). Qaraldi: 2016-yil 27-aprel.
- ↑ Peter Larsson. „All-time women's best 3000m - indoor“. Track and Field all-time Performances (2017-yil 22-iyul). Qaraldi: 2017-yil 25-iyul.
- ↑ „Aviva“. United Kingdom Athletics (2017-yil 25-iyul). 2010-yil 23-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 25-iyul.
- ↑ Brown, Matthew „WORLD LEADS SET, NATIONAL RECORDS TUMBLE ON ACTION-PACKED PROGRAMME IN BIRMINGHAM“. International Association of Athletics Federations (2010-yil 20-fevral). Qaraldi: 2017-yil 25-iyul.
- ↑ „Dibaba takes down Masai in 10,000 m to notch first Ethiopian gold in Nairobi“. International Association of Athletics Federations (2010-yil 31-iyul). Qaraldi: 2016-yil 27-aprel.
- ↑ Valiente, Emeterio. „Gebrehiwot surprises, Tirunesh signals strong return in Madrid 10Km – San Silvestre Vallecana report“. International Association of Athletics Federations (2012-yil 1-yanvar). Qaraldi: 2016-yil 27-aprel.
- ↑ Morse, Parker. „Suhr scales 4.88m national record in Boston“. International Association of Athletics Federations (2012-yil 5-fevral). Qaraldi: 2016-yil 27-aprel.
- ↑ Rosenthal, Bert. „Gebremeskel, Dibaba Win Carlsbad 5000“. International Association of Athletics Federations (2012-yil 2-aprel). Qaraldi: 2017-yil 26-iyun.
- ↑ Gains, Paul. „Tirunesh 30:24.39 and Kiprop 27:01.98 on stunning but wet first night in Eugene – Samsung Diamond League“. International Association of Athletics Federations (2012-yil 2-iyun). Qaraldi: 2016-yil 27-aprel.
- ↑ „Prefontaine Classic - 10,000 Metres Women“. International Association of Athletics Federations (2012-yil 2-iyun). Qaraldi: 2017-yil 27-iyun.
- ↑ „Tirunesh Dibaba Women's 5000m New York 2012“. YouTube (2012-yil 10-iyun). 2025-yil 20-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 27-iyun.
- ↑ „Adidas Grand Prix - 5000 Metres Women“. International Association of Athletics Federations (2012-yil 9-iyun). Qaraldi: 2017-yil 27-iyun.
- 1 2 „THE XXX OLYMPIC GAMES - 10,000 METRES WOMEN“. International Association of Athletics Federations (2012-yil 3-avgust). Qaraldi: 2017-yil 28-iyun.
- ↑ „10,000 Metres - women - senior - outdoor - 2012“. International Association of Athletics Federations. Qaraldi: 2013-yil 21-yanvar.
- ↑ Tirunesh is back writing Olympic history again. IAAF. 4 August 2012.
- 1 2 „THE XXX OLYMPIC GAMES - 5000 METRES WOMEN“. International Association of Athletics Federations (2012-yil 8-avgust). Qaraldi: 2017-yil 28-iyun.
- ↑ Wenig, Jorg. „Dibaba and Kipsang take Great North Run victories – REPORT“. International Association of Athletics Federations (2012-yil 16-sentyabr). Qaraldi: 2013-yil 21-yanvar.
- ↑ van Hemert, Wim. „Dibaba and Kipkemboi prevail in Nijmegen 15K“. International Association of Athletics Federations (2012-yil 18-noyabr). Qaraldi: 2013-yil 21-yanvar.
- ↑ "Tirunesh Dibaba Gives Birth To a Boy In Atlanta Georgia". EthioSports, 2015-yil 28-mart.
- ↑ „Dibaba and Sihine tie the knot in ten-day wedding feast“. International Association of Athletics Federations (2008-yil 1-noyabr).
- ↑ „In a week of awards for Ethiopia's Beijing heroes, Tirunesh becomes a Chief Superintendent“. International Association of Athletics Federations (2008-yil 26-sentyabr). Qaraldi: 2016-yil 27-aprel.
- ↑ „AAU confers Honorary Degrees“. Addis Ababa University (2014-yil 28-avgust). 2015-yil 2-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 30-mart.
- ↑ „5000 METRES WOMEN - 10TH IAAF WORLD CHAMPIONSHIPS IN ATHLETICS“. International Association of Athletics Federations (2005-yil 13-avgust). Qaraldi: 2017-yil 19-iyul.
- ↑ Turner, Chris „WOMEN'S SHORT RACE, FUKUOKA - NOT EVEN A GALE CAN HOLD BACK BURKA“. International Association of Athletics Federations (2006-yil 2-aprel). Qaraldi: 2017-yil 16-iyul.
- ↑ „Women 5000m Athletics VIII All Africa Games Abuja (NGR) 2003 - Saturday 11.10“. www.todor66.com (2011-yil 23-fevral). Qaraldi: 2017-yil 16-iyul.