Uyg‘ur til

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Oʻtish: foydalanish, Qidir
==Uyghur tili yaki özbek tili== ==ishlitish téritoriyisi == özbekistan, junggo/chinning shinjang/shinjang uyghur aptonom rayoni, xunen ölkisi tawyüen nahiyisi, qazaqistan sherqiy we jenubiy qisimliri,pakistan ,qirghizistan,türkiye qatarliq dólet we rayunlarda ishlitilidu. == Ishletküchi nopus== 11milyon uyghur we 22milyon özbek bolup 33milyondin köprek insan ishlitidu. ==Yéziq== qachandin bashlap yéziq bilen xatirilinishke bashlighanliqi tetqiqatchilar teripidin birlikke kelgini yoq . Özbekistan we qazaqistan qatarliq téritoriyilerde silawyan yéziqida,türkiye we yawrupa elliride türk yéziqida, jongo/chin memlikitide erep yéziqi,latin yéziqi we xenso/chinche yéziqlarda xatirilinidu. Tilshunaslar köpinche erep yéziqi asasidiki uyghur yéziqi bilen özbekistan dölet tili bolghan özbek silawyan we latin yéziqlirida xatirileydu. Mesilen: uyghurtili bolsa türkiy tillarning ichidiki tereqqiy qilghan bay tillarning biridur. U altay til sistémisigha teelluq bolup hazir dunyada 10milyondin artuq uyghur mushu tilni ishlitidu.Undin bashqa yene 20milyondin artuq özbék kishiliri özbék tili dégen nam bilen bu tilni qollinip kéliwatidu.Mahiyette uyghurtili bilen özbék tili bir tildur. ==Til belgisi== ughur/özbek tili altay tili séstimisi、türk tili jemeti、sherqir türk tili tarmiqi,uyghur-özbek tili toplimi ,uyghur tili ==shiwiler== chong jehettin özbek we uyghur dep ikki shiwisi bar , özbek shiwisining shimal we jenup dep ikki wariyanti , uyghur shiwisining tupan ,qeshqer,xoten we shimal dep üsh wariyanti bar. Herqaysi shiwiler otturisidiki perq bek chong emes bolup , asasen öz ara chüshinishkili bolidu ==uyghur tili == {| class="wikitable" border=1 !No||Kona Yéziq||Yéngi Yéziq||Uyghur latin yéziqi||Cyrillic yéziqi||IPA |- |01||a||a||a||а||a |- |02||e||ə||e||ә||ɛ |- |03||b||b||b||б||b |- |04||p||p||p||п||pʼ |- |05||t||t||t||т||tʼ |- |06||j||j||c||җ||ʤ |- |07||ch||q||ch||ц||ʧʼ |- |08||x||h||x||х||x |- |09||d||d||d||д||d |- |10||r||r||r||р||r |- |11||z||z||z||з||z |- |12||||ʐ||zh||ж||ʒ |- |13||s||s||s||с||s |- |14||sh||x||sh||ш||ʃ |- |15||gh||ƣ||gh||ғ||ʔ |- |16||f||f||f||ф||f |- |17||q||k̢||q||қ||qʼ |- |18||k||k||k||к||k |- |19||g||g||g||г||ɡ |- |20||ng||ng||ng||ң||ŋ |- |21||l||l||l||л||l |- |22||m||m||m||м||m |- |23||n||n||n||н||n |- |24||ه‍||h̢||h||һ||h‍ |- |25||o||o||o||о||o |- |26||u||u||u||у||u |- |27||||ɵ||ö||ө||ø |- |28||ü||ü||ü||ү||y |- |29||w||w/v||v||в||v |- |30||é||e||é||е||e |- |31||i||i||i||и||i |- |32||y||y||y||й||j |} {| |Hemme adem zatidinla erkin, izzet-hörmet we hoquqta babbarawer bolup tughulghan. ular eqilghe we wijdan'gha ige hemde bir-birige qérindashliq munasiwitige xas roh bilen muamile qilishi kérek |Hemme adem zatidinla erkin, izzet-hörmet we hoquqta bapbarawer bolup tughulghan. Ular eqilge we wijdan'gha ige hemde bir-birige qérindashliq munasiwitige xas roh bilen muamile qilishi kérek |} ==yéziqi == *qedimki uyghur yéziqi *orqun-yénsey yéziqi *soghdi yéziqi *hazirqi zaman uyghur yéziqi *chaghatay uyghur yéziqi *ereb herpliri asasidiki uyghur yéziqi *latin herpliri asasidiki uyghur yéngi yéziqi *uyghur siril yéziqi == qarap chiqmaq== * Uyghur tili * Uyghurche.com      。

Mundarija

[tahrir] ئۇيغۇر تىلى ياكى ئۆزبەك تىلى

[tahrir] ئىشلىتىش تېرىتورىيىسى

ئۆزبەكىستان، جۇڭگو/چىننىڭ شىنجاڭ/شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى، خۇنەن ئۆلكىسى تاۋيۈئەن ناھىيىسى، قازاقىستان شەرقىي ۋە جەنۇبىي قىسىملىرى،پاكىستان ،قىرغىزىستان،تۈركىيە قاتارلىق دóلەت ۋە رايۇنلاردا ئىشلىتىلىدۇ.

[tahrir] ئىشلەتكۈچى نوپۇس

11مىليون ئۇيغۇر ۋە 22مىليون ئۆزبەك بولۇپ 33مىليوندىن كۆپرەك ئىنسان ئىشلىتىدۇ.

[tahrir] يېزىق

قاچاندىن باشلاپ يېزىق بىلەن خاتىرىلىنىشكە باشلىغانلىقى تەتقىقاتچىلار تەرىپىدىن بىرلىككە كەلگىنى يوق . ئۆزبەكىستان ۋە قازاقىستان قاتارلىق تېرىتورىيىلەردە سىلاۋيان يېزىقىدا،تۈركىيە ۋە ياۋرۇپا ئەللىرىدە تۈرك يېزىقىدا، جوڭو/چىن مەملىكىتىدە ئەرەپ يېزىقى،لاتىن يېزىقى ۋە خەنسو/چىنچە يېزىقلاردا خاتىرىلىنىدۇ. تىلشۇناسلار كۆپىنچە ئەرەپ يېزىقى ئاساسىدىكى ئۇيغۇر يېزىقى بىلەن ئۆزبەكىستان دۆلەت تىلى بولغان ئۆزبەك سىلاۋيان ۋە لاتىن يېزىقلىرىدا خاتىرىلەيدۇ. مەسىلەن:

ئۇيغۇرتىلى بولسا تۈركىي تىللارنىڭ ئىچىدىكى تەرەققىي قىلغان باي تىللارنىڭ بىرىدۇر. ئۇ ئالتاي تىل سىستېمىسىغا تەئەللۇق بولۇپ ھازىر دۇنيادا 10مىليوندىن ئارتۇق ئۇيغۇر مۇشۇ تىلنى ئىشلىتىدۇ.ئۇندىن باشقا يەنە 20مىليوندىن ئارتۇق ئۆزبېك كىشىلىرى ئۆزبېك تىلى دېگەن نام بىلەن بۇ تىلنى قوللىنىپ كېلىۋاتىدۇ.ماھىيەتتە ئۇيغۇرتىلى بىلەن ئۆزبېك تىلى بىر تىلدۇر.

[tahrir] تىل بەلگىسى

ئۇغۇر/ئۆزبەك تىلى ئالتاي تىلى سېستىمىسى、تۈرك تىلى جەمەتى、شەرقىر تۈرك تىلى تارمىقى،ئۇيغۇر-ئۆزبەك تىلى توپلىمى ،ئۇيغۇر تىلى

[tahrir] شىۋىلەر

چوڭ جەھەتتىن ئۆزبەك ۋە ئۇيغۇر دەپ ئىككى شىۋىسى بار ، ئۆزبەك شىۋىسىنىڭ شىمال ۋە جەنۇپ دەپ ئىككى ۋارىيانتى ، ئۇيغۇر شىۋىسىنىڭ تۇپان ،قەشقەر،خوتەن ۋە شىمال دەپ ئۈش ۋارىيانتى بار. ھەرقايسى شىۋىلەر ئوتتۇرىسىدىكى پەرق بەك چوڭ ئەمەس بولۇپ ، ئاساسەن ئۆز ئارا چۈشىنىشكىلى بولىدۇ

[tahrir] ئۇيغۇر تىلى

No Kona Yéziq Yéngi Yéziq Uyghur latin yéziqi Cyrillic yéziqi IPA
01 ا a a а a
02 ە ə e ә ɛ
03 ب b b б b
04 پ p p п
05 ت t t т
06 ج j c җ ʤ
07 چ q ch ц ʧʼ
08 خ h x х x
09 د d d д d
10 ر r r р r
11 ز z z з z
12 ژ ʐ zh ж ʒ
13 س s s с s
14 ش x sh ш ʃ
15 غ ƣ gh ғ ʔ
16 ف f f ф f
17 ق q қ
18 ك k k к k
19 گ g g г ɡ
20 ڭ ng ng ң ŋ
21 ل l l л l
22 م m m м m
23 ن n n н n
24 ه‍ h һ h‍
25 و o o о o
26 ۇ u u у u
27 ئ ɵ ö ө ø
28 ۈ ü ü ү y
29 ۋ w/v v в v
30 ې e é е e
31 ى i i и i
32 ي y y й j
Hemme adem zatidinla erkin, izzet-hörmet we hoquqta babbarawer bolup tughulghan. ular eqilghe we wijdan'gha ige hemde bir-birige qérindashliq munasiwitige xas roh bilen muamile qilishi kérek ھەممە ئادەم زاتىدىنلا ئەركىن، ئىززەت-ھۆرمەت ۋە ھوقۇقتا باپباراۋەر بولۇپ تۇغۇلغان. ئۇلار ئەقىلگە ۋە ۋىجدانغا ئىگە ھەمدە بىر-بىرىگە قېرىنداشلىق مۇناسىۋىتىگە خاس روھ بىلەن مۇئامىلە قىلىشى كېرەك

[tahrir] يېزىقى

[tahrir] قاراپ چىقماق

     。

Koʻrinishlar<!--Views-->
Shaxsiy uskunalar
o‘zgarishlar / ўзгаришлар