Uyg'uriston

Oʻtish: foydalanish, Qidir

Shinjang uyghur aptonom rayoni (xenzuche: 新疆维吾尔自治区) junggoning yer kölimi eng chong bolghan ölke we aptonom rayon derijilik böliki. Uyghur aptonom rayunining jughrapiyilik tüzülishi tehritaghliri teripidin shimalda jongghariye oymanliqi we jenupta tarim oymanliqi dep ikkige bölinidu. Aptonom rayundiki eng töwen nuqta yer yüzidin 155 mitir töwen bolghan turpan oymaliqidur (turpan oymanliqi jonggu boyichimu eng töwen nuqta we dunyadiki ölük déngizdin qalsa ikkinchi eng töwen nuqta bolup hisaplinidu). Eng égiz nuqtisi bolsa yer yüzidin 8611 mitir égiz bolghan pamir choqqisidur. Shinjang-qirghizistan chigirisi tengritaghlirining üstige toghra kilidu. Torgha éghizi (3752 mitir igizlikte) bu chigirining üstige jaylashqan. Qaraqurum yuqiri süretlik tashyoli pakistanning islamabad shehri bilen qeshqer shehrini «xonjirap éghizi» arqiliq tutashturup turidu. Xoshniliri töwendikidek: ölkiler: tibet (shizang), gensu (kengsu), chingxey döletler: mongghuliye, rossiye, qazaqistan, qirghizistan, afghanistan, pakistan, hindistan. == Nopus qurulmisi (démografiyisi) == Shinjang uyghur aptonom rayuni uyghur, qazaq, qirghiz qatarliq türük til sistémisidiki we bashqa milletlerning makanidur. Yuqiriqi milletlerdin bashqa yene xenzu, xuyzu, özbék, shiwe, ros qatarliq milletler yashaydu. Xenzularning nopusi 1949 yilidiki %6 din hazirqi %40 pirsentke kötürülüp, aptonum rayundiki nopusi eng chong bolghan milletler qatarigha ötti. {| Andoza:Prettytable ! align=center colspan=3 | Shinjang uyghur aptonom rayonining nopus ehwali, 2000-yilliq melumat milletler nopus pirsenti |- ! milletler !! nopus !! pirsenti |------------------------------------------------------------------------------------- | uyghur || 8,345,622|| 45.21 |------------------------------------------------------------------------------------- | Xenzu || 7,489,919 || 40.58 |------------------------------------------------------------------------------------- | Qazaq ||1,245,023 || 6.74 |------------------------------------------------------------------------------------- | Xuyzu || 839,837|| 4.55 |------------------------------------------------------------------------------------- | Qirghiz ||158,775 ||0.86 |------------------------------------------------------------------------------------- | Mungghul || 149,857 || 0.81 |------------------------------------------------------------------------------------- | Dongshiyang || 55,841|| 0.30 |------------------------------------------------------------------------------------- | Tajik || 39,493|| 0.21 |------------------------------------------------------------------------------------- | Xibé || 34,566|| 0.19 |------------------------------------------------------------------------------------- | Manju || 19,493||0.11 |------------------------------------------------------------------------------------- | Tujiya || 15,787|| 0.086 |------------------------------------------------------------------------------------- | Özbék || 12,096|| 0.066 |------------------------------------------------------------------------------------- | Ros || 8935 || 0.048 |------------------------------------------------------------------------------------- | Miyaw || 7006|| 0.038 |------------------------------------------------------------------------------------- | Tibet || 6153|| 0.033 |------------------------------------------------------------------------------------- | Juang || 5642|| 0.031 |------------------------------------------------------------------------------------- | Daghur || 5541|| 0.030 |------------------------------------------------------------------------------------- | Tatar || 4501|| 0.024 |------------------------------------------------------------------------------------- | Salar || 3762 || 0.020 |} ==Tarix== ==Jughrapiye== ==Memuriy rayon== ==iqtisad== ==asasiy qurulush== ==nupos istatistika== ==terbiye== ==sayahetchilik== ==maarip== ==tenheriket yighini== == ulinishlar == * Shinjang uyghur aptonom rayoni hökümitining tor békiti Andoza:Xinjiang Andoza:Jungxua xelq jumhuriyiti