Said Olim

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
nothumb
Buxoro hukmdorlari
1428 — 1468 Abdulxayr
1501 — 1510 Muhammad Shayboniy
1510 — 1530 Koʻchkunchi
1530 — 1533 Abu Said
1533 — 1539 Ubaydulla I
1539 — 1540 Abdulla I
1540 — 1552 Abdullatif
1552 — 1556 Navroʻz Ahmad
1556 — 1583 Pirmuhammad
1583 — 1598 Abdulla II
1598 — 1599 Abdulmoʻmin
1599 — 1601 Pirmuhammad II
1601 — 1605 Boqimuhammad
1605 — 1608 Valimuhammad
1608 — 1650 Imomquli
1640 — 1647 Nodirmuhammad
1645 — 1680 Abdulaziz
1680 — 1702 Subhonquli
1702 — 1711 Ubaydulla II
1711 — 1747 Abulfayz
1756 — 1758 Muhammad Rahim
1758 — 1785 Doniyolbiy Otaliq
1785 — 1800 Shohmurod
1800 — 1826 Haydar
1826 — 1826 Husayn
1826 — 1827 Umar
1827 — 1861 Nasrulla
1861 — 1885 Muzaffaruddin
1885 — 1911 Said Abdulahad
1911 — 1919 Said Olim
1911-yilda Said Olim Xon

Said Mir Muhammad Olim Xon - Buxoro Amirligini 19101920-yillarda boshqargan Buxoro Amirligining soʻngi Amiri. 1880-yilning 3-yanvar kuni Buxoroda tugʻilgan.

Toʻliq ismi Said Mir Muhammad Olim
Tugʻilgan sanasi 1880-yil, 3-yanvar
Tugʻilgan joyi Flag of the Emirate of Bukhara.svg Buxoro Amirligi, Buxoro
Dini Islomning Sunniylik mazhabi
Ulus Mangʻit Oʻzbeklari
Lavozimi Flag of the Emirate of Bukhara.svg Buxoro Amirligining 12-Amiri (1910-1920)
Otasi Abdulahad Xon
Xotini Nazira
Farzandlari Sultonmurod, Shohmurod, Abdurahimxon, Qilich, Saidorifxon, Muslima, Nazokat, Shukriya.
Vafot sanasi va joyi 1994-yil, 5-may, Flag of Afghanistan (1931–1973).svg Afgʻoniston, Qobul
Qabri Qobuldagi «Shoʻadoyi Solehin» qabristoni

Said Muhammad Olim Turkiylarning Mangʻit ulusi Oʻzbeklari oilasida tugʻilgan. Said Olim oʻn uch yoshdaligida otasi Abdulahad tomonidan uch yilga davlatni boshqarish va harbiy maʼlumotlarni oʻzlashtirish uchun Sankt-Peterburgga yuboriladi. 1896-yilda u Rossiyadan Buxoro Shahzodasi sifatida Buxoroga qaytib keladi.

Ikki yildan soʻng u Nasaf Gubernatori etib tayinlanadi va ushbu lavozimida oʻn ikki yil faoliyat yuritadi. Keyingi ikki yilda u Karminning shimoliy provinsiyasini boshqaradi. 1910-yilda otasi Abdulahad Xon vafot etadi. Oʻsha yili Rossiya Imperiyasi Imperatori Nikolay II tomonidan Oliy martabaga koʻtariladi. 1911-yilda Said Olim Xonga Hazrati Oliylari Imperator Svitasida general-mayor unvoni beriladi.

Taxtga 1910-yilda oʻtirdi. Boshqaruvining boshida u sovgʻalar olmasligini, boshqa vazir va boshliqlarga pora olishni man etishini va soliqchilar va boshliqlarni xalqdan olgan soliqni oʻz manfaatlarida qoʻllamaslikni amr etdi. Biroq vaqt oʻtib vaziyat oʻzgarib ketdi, ushbu intrigalar oqibatida yangi qonunlar chiqarmoqchi boʻlganlar Moskva va Qozonga yuborildi. Said Olim Xon esa boshqaruvini anʼanaviy tarzda davom ettirdi.

Buxoro Amirligi Rossiya Imperiyasiga qaram hisoblansada Said Olim Xon oʻz davlatida Amir maqomiga ega edi. Said Olim Xonning pullariga Sankt-Peterburgda Masjid va Buxoro Amiri Uyi qurildi. 1915-yilning 30-dekabr kuni general-leytenent maqomiga ega boʻldi va Ter Kazaklari qoʻshinida general-adyutant maqomigacha koʻtarildi.

1920-yilda Qizil Armiya Buxoroni egallab olganida Said Olim Xon Buxoro Amirligining sharqiga, keyinroq esa Afgʻonistonga qochib ketadi.

Mamlakatidan tashqariga qochib ketganidan keyin Qorakoʻl sotib tirikchilik qilgan. Bosmachilikni qoʻllab-quvvatlagan. Qariligida koʻzi deyarli koʻr boʻlib qolgan. Uning bankdagi hisob raqamlari SSSR Hukumati tomonidan yopib qoʻyilgan.

Said Muhammad Olim Xon 1944-yilning 5-may kuni 64 yoshida Qobulda vafot etgan.

Uning koʻp sonli avlodlari (qariyb 3000 kishi) butun dunyoga tarqalib ketgan. Ular asosan AQSH, Turkiya, Olmoniya, Afgʻoniston va boshqa davlatlarda istiqomat qilishadi.

Uning oʻgʻillaridan biri boʻlgan Shohmurod (Olimov familiyasini olgan) 1929-yilda otasidan voz kechgan va Qizil Armiya safida xizmat qilgan va Ikkinchi jahon urushi]]da qatnashib oyogʻini yoʻqotgan. U oʻtgan asrning 60-yillarida Moskvadagi Frunze nomidagi Harbiy Akademiyada faoliyat yuritgan.

Mukofotlari[tahrir]

  • Avliyo Stanislav Ordeni: 1901
  • Brilliantli Shashka (qurol): 1902
  • Avliyo Anna Ordeni: 1906
  • Avliyo Vladimir Odeni: 1910
  • Brilliantli Oq Burgut Ordeni: 1911
  • Brilliantli Nikolay II portreti koʻkrak nishini: 1913
  • Avliyo Aleksandr Nevskiy Ordeni: 1916