Qiziloʻrda

Shahar Qiziloʻrda Gerb Mamlakat QozogʻistonQozogʻiston Viloyat Qizilo'rda ViloyatiQizilo'rda Viloyati Koordinatalari 44°51′N 65°31′E Akim Jayimbetov Marxabat Asos solingan 1820 Avvalgi nomlari Oq mechit, Perovsk Maydoni 240 km² Rasmiy tili qozoqcha Aholisi 200 900  Milliy tarkibi Qozoqlar - 90% Ruslar - 5% Koreyslar - 3,0% Vaqt mintaqasi UTC+6 Telefon kodi +7 7242 Pochta indeksi 120000 Avtomobil kodi X Rasmiy sayti http://www.kyzylorda-city.kz

Qiziloʻrda (1853 y.gacha Oqmachit, 1925 y.gacha Perovsk) — Qozogʻiston Respublikasidagi shahar, Qizil-oʻrda viloyati markazi. Sirdaryoning oʻng sohilida. T.y. stansiyayei. Aholisi 157,8 ming kishi (2002). Q. 1820 y.lar-da Oqmachit nomi bilan Qoʻqon xonli-gining qalʼasi sifatida vujudga kelgan. 1853 y. iyulida Oqmachitni general V.A.Perovskiy boshchiligida rus qoʻshinlari bosib oldi va u Perov-skiy forti deb ataldi, keyinchalik Perovsksh. deb nomlangan. 1917 y. gacha kichik maʼmuriy savdo markazi. 1926 y. dan 1929 y.gacha Qozogʻiston poytax-ti boʻlgan. Muhim korxonalari: sel-lyuloza-karton, qurilish materiallari, uysozlik k-tlari, poyabzal, tikuvchilik va trikotaj f-kalari; oziq-ovqat sanoati korxonalari, ped. in-ti, drama teatri, tarixiy-oʻlka-shunoslik muzeyi bor. Q.dan jan.-roqda sholipoyalarni sugʻorish maq-sadida Sirdaryoga toʻgʻon qurilgan. Sha-har atrofida yirik sholikor xoʻja-liklar joylashgan.

Qiziloʻda — shahar, Qiziloʻrda viloyatining markazi (1938-yildan buyon). Sirdaryo daryosining oʻng yoqasida joylashgan. Aholisi 201-ming kishi (2012). Shahar dengiz sathidan 126—130 m balandlikda joylashgan. Hududi 3683 ga. Shaharning 17,0 ga hududi temir yoʻllariga, 165 ga hududi avtomabil yoʻllariga, 19 ga hududi shahar bogʻlari va oromgohlarga tegishli.

Tarixi

Qizloʻrda shaharining tashkil topish tarixi qadimgi asosini yoʻqotmqy, faqat nomi bir necha marta oʻzgargani bilan (Oq mechit — 1818-yili, Perovsk — 1853-yili, qaytadan Oq mechit — 1922-yili, Qiziloʻrda — 1925-yili), har doim Sirqaryo yoqasining madaniy markazi boʻlib tashkil topdi.

Oq mechit 1818-yili Qo'qon xonligi davrida Sirdaryo qirgʻogʻida ilk bor tashkil topgan. Shahar ichkarsidagi oq gʻishtdan barpo etilgan mechitning rangiga atab Oq mechit deb atadi.

1853-yilga 28-iyulga Orenburg general-gubernatori V.A Perovskiy Sir qozoqlarini himolashni bahona qilib rus harbiylari bilan qal’ala bostirib kirib, qoʻqonliklarni qal’adan quvib chiqadi. Shahar nomi Perovsk boʻlib, 1867-yili u Sirdaryo uezining markaziga aylantiriladi.

1922—1925-yillari shahr nomi qaytadan Oq mechit boʻlib, 1925—1929-yillarda Qozogʻistonning poytaxti boʻladi. 1925-yili shaharga Qiziloʻrda nomi berildi.

Aholisi

Shahar aholisining koʻpchiligini qozoqlarlar tashkil qiladi. Qadimda bu shahar Qoʻqon xonligining tarkibida edi, shu vaqtda bu shahrda koʻpchilikni oʻzbeklar tashkil qilardi. Hozirgi kunda shahar aholisining milliy tarkibi: Qozoqlar — 90 %, Ruslar — 5 % , Koreyslar — 3 % qolganlarini Olmonlar, Chechenlar, O'zbeklar, Ukrainlar, Beloruslar, Ingushlar, Yunonlar tashkil etadi.

Galeriya

• 

  Vokzal

• Mechet Aytbaya, Kizilorda, 2009.jpg

  Aytbay Mechiti

• Kazanskaya serkov, Kizilorda, 2009.jpg

  xram