Half-Life

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Half-Life
Ishlab chiqaruvchi Valve Corporation
Noshir Sierra Studios (muddati tugagan)

Electronic Arts Valve Corporation

Chiqish sanasi 20 noyabr 1998
Janr FPS
Platforma Microsoft Windows, PlayStation 2
Media CD, DVD, Steam

Half-Life (ingl. Yarim parchalanish davri, nimhayot) Valve kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan va Sierra kompaniyasi tomonidan 1998 yilda nashr etilgan ilmiy-fantastik shooterdir. O‘yinning dasturiy yadrosi, GoldSrc, Quake yadrosining keskin o‘zgartirilgan shakli bo‘lib, Valve tomonidan id Softwaredan litsenziya olib ishlatilgan. Keyinchalik kod butunlay qayta yozib chiqildi. Half-Life kompyuter o‘yinlari ichida uzluksiz, videonamoyishlarsiz davom etadigan ilk o‘yin boʻldi. O‘yindagi barcha voqealar faqatgina bosh qahramon tomonidan kuzatiladi. Shuningdek Half-Lifeda o‘sha payt uchun eng ilg‘or sun’iy ong unsurlari ishlatildi. O‘yinning yuqori darajada mashhurligi (u kompyuter uchun FPSlar orasida hamon yetakchi) ko‘pgina add-onlar chiqishiga sabab bo‘ldi, jumladan Half-Life: Blue Shift va Half-Life: Opposing Force kabi; bundan tashqari, juda ko‘p modlar yasaldi, ular orasida eng mashhuri Counter-Strike va Half-Life: Team Fortess Classiclardir. Yana 2004 yilda o‘yinning davomi — Half-Life 2 nashr etildi.

Sujet[tahrir]

O‘yindagi voqealar Oklaxoma shtatining (AQSh) Blek Mesa tog‘ida joylashgan ulkan yerosti ilmiy-tadqiqot majmuida (Qora Mesa Tadqiqot Markazi) bo‘lib o‘tadi; bu to‘qima majmua haqiqatdan mavjud „Los Alamos“ va „51-hudud“ majmualaridan ilhomlanib o‘ylab topilgan, degan fikr mavjud.

  • Qora Mesaga Kirish (Black Mesa Inbound) Bosh qahramon, Massachusets Texnologik Institutidan kelgan fizik-nazariyotchi Gordon Freeman, ishga, Qora Mesadagi anomal materiallar bo‘limiga keladi. Bu bo‘lim Gordon Freemanʼning monorelsli poyezdda harakatlanishi bilan o‘tadi, shu bilan birga u Qora Mesa haqida umumiy tasavvurlarga ega bo‘ladi.
  • Anomal Materiallar (Anomalous Materials) Freemanʼga yuqori xavfsizlikni ta‘minlovchi maxsus kiyim-bosh (HEV) beriladi. HEV — yuqori texnologik kiyim, u tashqi zararni kuzatadi va qisman yuta oladi, haroratni, radiatsiya darajasini, egasining sog‘lig‘ini kuzata oladi va hatto birinchi tibbiy yordam ham ko‘rsata oladi (og‘riqsizlantiruvchi vositalar emlash va singan suyaklarni o‘stirish orqali). Kiyimga uzoqqa sakrash uchun moslama ham o‘rnatish mumkin. Bundan so‘ng Frimenni nomaʼlum material bilan tajriba o‘tkazishga yuborishadi.
  • Kutilmagan Oqibatlar (Unforeseen Consequences) Tajriba davomida fojea ro‘y beradi (olimlar keyinchalik u haqda „kaskadli rezonans“, deb mulohaza qilishadi; bu atama ham o‘ylab topilgan). Rezonans natijasida parallel olamlar orasidagi chegara buziladi, majmua qisman zaralanadi hamda Ksendan kelib qolgan maxluqlar bilan to‘lib ketadi.
  • Ofis Majmuasi (Office Complex) Gordon Freeman yordam keltirish uchun yer yuzasiga chiqishga harakat qiladi, bunda u yo‘lda uchragan maxluqlarni o‘ldiradi va tirik qolgan olimlar va qo‘riqchilar yordamiga tayanadi.
  • "Bizning Dushmanlarimiz Bor" („We‘ve Got Hostiles“) Tez orada Freeman „yordam“ kelganidan xabar topadi — hukumat tajribaning barcha asoratlari va guvohlarini yo‘q qilish uchun maxsus bo‘linma yuboradi. Endilikda do‘zaxga aylangan inshootda Frimen ham shu bo‘linmaga, ham maxluqlarga qarshi kurashishga majbur bo‘ladi.
  • Reaktiv Shaxta (Blast Pit) Reaktiv dvigatellarni sinash shaxtasiga bahaybat uch boshli maxluq ("Tentacle") joylashib olgan. Freeman uni yoqib yuboradi; buning uchun u yoqilg‘i, kislorod va elektr energiyasi manbalarini ishga tushiradi.
  • Power Up Tashqariga chiqish uchun temir yo‘l orqali harakatlanish zarur, lekin iste‘mol generatori ishlamaydi, generatorga yo‘lni esa ulkan maxluq — Gargantua to‘sib turibdi. Freeman uni nosoz generator yoniga chalg‘itib olib boradi, u yerda esa Gargantua elektr zaryadidan halok bo‘ladi.
  • Temir Yo‘lda (On the Rail) Temir yo‘ldan o‘tish maxsus bo‘linma tufayli ancha qiyinlashadi. Bo‘lim so‘ngida Frimen sunʼiy yo‘ldosh uchiradi, natijada olimlar parallel olamdan maxluqlar hamon kelayotganini aniqlashadi.
  • Tutilish (Apprehension) Bu bo‘lim nihoyasida Freeman qopqonga tushadi. Maxsus bo‘linma askarlari uni tutib olib do‘pposlashadi, va Freeman hushidan ketadi. Askarlar undan sud va tergovsiz qutulish uchun axlathonaga tashlab yuborishadi.
  • Chiqindilarni Qayta Ishlash (Residue Processing) Biroq Freeman axlatni siquvchi pressdan omon chiqadi. Yana qurollanib, chiqindilarni qayta ishlash zavodidan chiqib ketadi.
  • Shubhali Axloq (Questionable Ethics) Freeman yashirin laboratoriyadan o‘tadi. Bunda u hukumatning parallel olamni jamiyatdan yashirincha o‘rganib kelayotgani haqida bilib qoladi.
  • Sirt Tarangligi (Surface Tension) Yer ostidagi do‘zaxdan qutulgan Frimen yer ustida ham fojealar bo‘layotganini ko‘radi. U bir necha harbiy texnika(tanklar, vertolyot)ni ishdan chiqarib, minalashtirilgan binodan o‘tadi, va o‘ldirilgan askarning ratsiyasidan foydalanib, bir necha aviazarbalar so‘raydi; bu zarbalar natijasida yana bir Gargantua o‘ladi va „Lyambda“ yashirin majmuiga yo‘l ochiladi.
  • "Freemanʼni Unuting!" („Forget about Freeman!“) Askarlar maxluqlarga qarshi kurashish befoyda ekanligini anglab, evakuatsiya boshlashadi. „Qora Mesa“ bombardimon qilinadi. Bu orada Freeman Lyambda Reaktoriga boradi.
  • Lyambda Reaktori (Lambda Core) Frimen hukumat teleportatsiya texnologiyasini ham egallaganini bilib qoladi. U teleportlar tizimidan foydalanib, yadro reaktorini ishga tushiradi, natijada Ksenga o‘tish yo‘li ochiladi. Olimlar izohlashicha, Ksendagi qandaydir mavjudot kaskadli rezonans asoratlarini daf etishga yo‘l qo‘ymayotgan emish. Frimen shu mavjudotni yo‘q qilishi kerak.
  • Ksen (Xen) G‘aroyib va sinoatlarga boy Ksen olami, tubsizlik uzra muallaq turgan orollar, yarimorganik teleportlar, kichik gravitatsiya va hk…
  • Gonarch Uyasi (Gonarch’s Lair) Freeman yo‘lida yana bir to‘g‘anoq — Gonarch paydo bo‘ladi. Uzoq davom etgan olishuvdan so‘nggina Freeman uni daf etadi.
  • Interloper Ksenning sirli fabrikalari. Bu yerda vortigauntlarning insonga yot emasligi aniqlanadi, biroq Ksenning xo‘jayinlari ularni odamlarga hujum qilishga majburlashadi. Frimen oxirgi teleportga kiradi.
  • Nihilanth Mana, nihoyat, fazolararo teshikni yopishga moneʼlik qilayotgan o‘sha mavjudot. Freeman Ksendagi maxluqlardan qochib, Nihilanth'ni yo‘q qilishi kerak. Nihilant o‘limidan so‘ng qulab tushayotgan g‘orda Freemanʼning o‘zi ham halok bo‘lishi mumkin edi, lekin uni u yerdan allaqanday keys tutgan kishi chiqarib oladi. Ayon bo‘ladiki, Freeman nafaqat insoniyatni qutqargan, balki Ksenni odamlar tomonidan fath etilishiga ham tayyorlagan ekan. Freeman uni beburdlarcha ishlatishganini anglaganidan so‘ng keys ushlagan kishi uning oldiga shart qo‘yadi: yoki uning hukumat tarafga o‘tib ishlash taklifini qabul qiladi, yoki maxluqlar qo‘shini oldida qurolsiz qolib, halok bo‘ladi.

Nihoya[tahrir]

O‘yinning tushunarsiz nihoyasi gamer'lar orasida ko‘plab savollar tug‘dirdi, lekin bu o‘yinning davomi chiqarilishi va shu bilan barcha savollarga javob topish mumkinligiga umid paydo qildi. Valve kompaniyasi aynan shunday yo‘l tutdi — Half-Life 2 nashr etildi. Lekin u yanada ko‘proq savollar hosil qildi. O‘yin oxirida Freeman avvalboshda Mesa majmuasi bo‘ylab safar qilgani kabi vagonda paydo bo‘lib qoladi. Vagon bamisoli fazoda uchib ketayotgandek, Freemanʼning ro‘parasida esa keys tutgan G-man turibdi va unga „ish“ yoki „yutish iloji yo‘q jang“ taklif qilayapti. Vagonning ochilgan eshigi ortidagi teleportga sakrab, Frimen G-manning ish haqidagi taklifiga rozi bo‘ladi; aks holda esa, yaʼni vagonda G-man bilan harakatlanishda davom etsa, eshik yopilib, Freeman to‘satdan o‘zga sayyoralik askarlar bilan to‘lib-toshgan joyga (Ksenga, deb taxmin etiladi) teleportatsiya etiladi („yutish iloji yo‘q jang“ — Freemanʼning na himoya kiyimi, na qurol-yarog‘i bor). Har ikki holda ham o‘yin yakunlanadi: Freeman yoki „yollandi“ (bu haqda tegishli titrlarda yoziladi), yoki halok bo‘ladi. Birinchi holda ayniqsa ko‘p savollar tug‘iladi. Bu savollarga ikkinchi o‘yinda qisman javob topiladi, biroq ba‘zi savollar hamon javobsiz (jumladan, keys tutgan kishining kimligi).

Shunisi qiziqki, Freeman „yollanishi“ bilan tugaydigan holda chiquvchi titrlar saqlangan fayl TRAITOR (sotqin), deb nomlangan, ikkinchi holdagi fayl esa LOSER (mag‘lub), deb atalgan.