Choyxona

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Choyxona

Choyxona asosan choy ichish uchun moʻljallangan jamoat taomxonasidir. Oʻrta Osiyo mamlakatlari, Eron va Turkiyada keng tarqalgan. Oʻzbek choyxonalaridagi asosiy taomlar — palov, somsa, lagʻmon va hk. Choyxonalarda spirtli ichimliklar sotilmaydi.

Choyxona, samovar — choy ichib tamaddi qilinadigan, hordiq chiqariladigan jamoat joyi. Issiq iqdim va sharoit takrzosi bilan Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan. Oʻtroq xalklarda qadimdan (arablar istilosidan ilgari ham) Ch. kabi qishki va yozgi tamaddixonalar boʻlgani haqida maʼlumotlar bor. Ch. rabotlar, bozor, guzarlar va mahallalardagi xushmanzara joylarga qurilgan, ularda choynondan tashqari turli qandqurs, meva qokilar sotilgan, taomlar ham tayyorlangan. Ch.lar musofirlar, yoʻlovchilar tunab qoladigan joy vazifasini ham bajargan. Oʻtxonali suv qaynatish qurilmasi — rus samovarlari paydo bulishi bilan Ch.larda choy, albatta samovarda kaynab turgan suvdan damlangan (Ch.ning "samovar" nomi shundan). 20-a.ning 20-y.laridan boshlab sobiq sovet davlatida Ch.lar "qizil burchaklar" tashkil qilingan targʻibottashviqot, tashkiliy ishlar markaziga aylantirildi. 90-y.lar boshidan qishloq markazlarida, korxonalarda, shahar mahallalari va oshxonalar huzurida ishlab turgan Ch.larda milliy urfodatlarni tiklash masalalariga alohida eʼtibor berildi. Ch.larni milliy uslublarda qurish, bezash va jihozlash, xizmat koʻrsatish, madaniy hordiq chiqarish shartsharoitlari yaratildi. Ch.lar madaniyat va istirohat bogʻlarining zaruriy unsuriga aylanib, dam oluvchilarga xizmat koʻrsata boshladi.

Toshkentdagi "Salom", "Moviy gumbazlar", "Samarqand", "Fargʻona", "Otalar choyxonasi", Samarqand, Namangan, Qoʻqon sh.dagi namunali Ch.lar binolari atrof muhit bilan uygʻunlashtirib qurilgan, ularning zamonaviy jihozlanishiga alohida ahamiyat berilgan.

Sulton Xolnazarov.

Shuningdek qarang[tahrir]