Berselius Yene Yakob

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

BERSELIUS (Berselius) Yene Yakob (1779.20.8 Veversunda —1848.7.8, Stokgolm)—shved kimyogari va mineralogi. Upsal universiteti meditsina d-ri (1802). Stokgolm universiteti prof. (1807), Stokgolm FA aʼzosi (1808), prezidenti (1810) va doimiy kotibi (1818 y.dan). Atomizm nazariyasini tajribada asoslash, uni rivojlantirish va kimyoga tatbiq etishda B.ning xizmati katta boʻldi. Oksidlarni analiz qilib, karrali nisbatlar qonuninn boyitdi. 1818 y. 46 element atom massasi kirgan jadvalini eʼlon qildi. B. nazariy qarashlarining asosi kimyoviy yaqinlikning elektr tabiati haqidagi taʼlimotdir. B. Gizinger bilan birgalikda barcha tuzlar kislota va asoslardan iborat degan xulosaga keladi. Ikkala olim turli minerallarni tekshirib, 1803 i. seriyni, 1817 y. selenii, 1828 y. toriyni ochishadi. B. 1824—25 y.larda erkin holdagi kremniy, titan, tantal va sirkoniylarni birinchi boʻlib oldi. 1815 y. baʼzi bir organik kislotalarning formulalarini koʻrsatib berdi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil