Allellar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Allellar (yun. allelon — bir-birini o‘zaro), allelomorflar, allel genlar — bir genning gomologik xromo-somalarning o‘zaro bir xil joy (lokus)laridagi bo‘lishi mumkin bo‘lgan har xil holatlari. A. ma’lum bir belgining rivojlanishini nazorat qilib, uning alternativ (bir-birini inkor etuv-chi) ifodalanishiga sabab bo‘ladi. "A." atamasini daniyalik olim V. Iogansen taklif etgan (1909). Aksariyat genlar faqat ikki: dominant va resessiv A.ga ega. Diploid organizmlarning somatik hujayralarida har ikkala, gametalar-da esa faqat bitta allel bo‘ladi. Barcha holatlarda ham ma’lum genning domi-nant alleli ta’siri shu genning reses-siv allelinikidan ustun keladi.A.ning dominantlik xususiyati ular-ning o‘zaro allellik ta’siriga, genoti-pik muhit va tashqi sharoitlarga bogliq. Dominant va resessiv A. gomozigo-gpa-lik (SS yoki ss) yoki geterozigotalik (Ss) holatlarida ishtirok etishlari mumkin. Bundan tashqari genning ko‘p allellilik seriyalari ham uchraydi. Bunday holda ham dominant allel bosh harf b-n, al-lellarning barcha resessiv seriyalari esa turli nishonlar qo‘yilgan kichik harflar bilan belgilanadi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil