Alfred Nobel

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Alfred Bernhard Nobel
Alfred Nobel, dinamitning ixtirochisi va Nobel mukofotining tadbiqotchisi
Alfred Nobel, dinamitning ixtirochisi va Nobel mukofotining tadbiqotchisi
Tavalludi 1833 yil, 21 oktabr
Stokgolm, Shvetsiya
Vafoti 1896 yil, 10 dekabr
Sanremo, Italiya
Millati Shved
Sohasi Kimyo
Mashhur ishlari Dinamit
Nobel mukofoti

Alfred Bernhard Nobel (21 oktabr 1833, Stokgolm, Shvetsiya10 dekabr 1896, San Remo, Italiya) — shved kimyogari, muhandis, dinamitning ixtirochisi. Oʻzining ulkan boyligini Nobel mukofotini tadbiq etishga vasiyat qilgan. Uning sharafiga sintezlanib olingan kimyoviy element nobeliy nomlangan.

Biografiya[tahrir]

Nobel, oʻn yettinchi asr olimi Olaus Rudbeck(1630-1708)ning avlodi. U Immanuel Nobel (1801-1872) va Andriette Ahlsell Nobel (1805-1889)larning uchinchi farzandi. Alfred Nobel 1833-yil 21 oktyabr Stokgolmda tugʻilgan. 1842-yili oilasi bilan Sankt Peterburgga koʻchib oʻtishadi, u yerda otasi torpedalarni ishlab chiqish bilan shugʻullanadi. Alfred professor Nikolay Nikolayevich Zininning qoʻlida kimyoni oʻrganadi. 1859-yili otasining ishi bilan ikkinchi oʻgʻli Ludvig Nobel (1831-1888) shugʻullana boshlaydi. Oilaviy biznesi bankrotga uchragach, Alfred otasi bilan birga Shvetsiyaga qaytadi va oʻzini portlovchi moddalarni oʻrganishga, ayniqsa nitrogliserinni (1847-yilda Ascanio Sobrero tomonidan ihtiro qilingan) havfsiz ishlab chiqarish va ishlatishga bagʻishlaydi.

Nobellarga tegishli zavodda bir necha portlashlar qayd etilgan, ularning birida 1864-yili Alfredning ukasi Emil va bir nechta boshqa ishchilar halok boʻladi.

Alfred Nobelning dramaturg sifatidagi faoliyati - uning biografiyasining eng mashhur boʻlmagan faktlaridan biri. Uning yagona pyesasi - "Nemezida" - Beatrisa Chenchi haqidagi nazmda yozilgan 4-aktli fojia. U oʻlim toʻshagida yotganida nashrdan chiqadi, ammo uch nushadan tashqari butun adad uning vafotidan soʻng darhol yoʻq qilinadi, chunki pyesa janjalli va shirkli deb topiladi. Saqlanib qolingan birinchi nashr (ikki tilda, shved va esperanto) Shvetsiyada 2003-yili chop etiladi.

Alfred Nobel Stokgolmdagi Norra qabristonida dafn etilgan.

Shuningdek qarang[tahrir]

Havolalar[tahrir]