Adirlar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Adirlar — O‘rta Osiyo tog‘larining past-baland etaklari. A. uchlamchi va to‘rtlamchi davrlarning tog‘ jinslari-dan tashkil topgan. A. Farg‘ona, Hisor, Surxondaryo vodiylarida ko‘proq konglo-merat va chaqir toshlardan iborat bo‘lib, ba’zi joylarida lyoss (soz tuproq) bilan qoplangan. A.ni ko‘p joylarda soy hamda jarlar kesib o‘tib, ayrim-ayrim qismlarga bo‘lib yuborgan. A.ning den-giz sathidan bal. 400—500 m dan 1000—1500 m gacha. A. mintaqasi balandroq tog‘ etaklaridan ko‘pincha kambar tektonik botiqlar orqali ajralgan bo‘ladi. A. Farg‘ona vodiysi atrofidagi tog‘ eta-klarida juda aniq namoyon bo‘lgan (mas, Avval adirlari). Qashqadaryo, Zarafshon vodiylari atrofida ham bor. Landshaf-ta chala cho‘l va cho‘llardan iborat. Bahor 195paytida A. da o‘tlar, lolalar o‘sib yotadi. Xo‘jalikda A.dan erta bahorda yaylov sifatida foydalaniladi, yog‘in ko‘proq tushadigan A.da (Hisor, Zarafshon vo-diylarida) g‘alla yetishtiriladi. Ay-rim joylarda suv chiqarib bog‘lar bunyod etil-gan. Kopetdog‘ va Qrim tog‘lari etaklari-dagi shunday balandliklar bayirlar deb yuritiladi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil